ДАМДИНСҮРЭНГИЙН НАРАНЦОГТ

ХҮСЭН ХҮЛЭЭСЭН 2011 ОН МИНЬ БАЯРТАЙ

2011-12-31T04:24:00.000-08:00

Яг нэг жилийн өмнө “ХҮСЭН ХҮЛЭЭСЭН 2011 ОН ИРЛЭЭ” гэж бичиж байлаа. Гэтэл хүсэн хүлээсэн он минь дуусч баяртай гэж инээмсэглэн бичиж сууна. 2011 он үнэхээр сайхан жил байсаан, миний хувьд. Хийх их ажлын минь бэлтгэл болсон 2011 он чамайг ханатлаа магтан дуулмаар байна. Энэ онд би “БАЙГАЛЬ ЭХ ДЭЛХИЙГЭЭ АВРАХ ТЭНГЭРЛЭГ” аянаа үргэлжлүүлэн багагүй ажлыг хийж амжууллаа. Хийсэн ажил минь ил, хүн бүхэн мэдэж байгаа болохоор дахин нурших нь илүүц биз. Хүмүүн бидний шүтээн ээж эмэгтэйчүүдийг минь магтан дуулсан зохиол бүтээл, дуу, шүлэг маш олон байдаг. Энэ олон гэгээлэг сайхан бүтээлүүдэд “цучил” нэмж “БҮСГҮЙЧҮҮД” нэртэй олон ангит кино зохиолыг бичлээ. Монголын бүхий л давхаргын эмэгтэйчүүд, ээжүүд, охид бүсгүйчүүдийн амьдралыг энэ кино зохиолоороо харуулж байгаа. Болж бүтэхгүй зүйлийг хамгийн түрүүнд олж хардаг эмэгтэйчүүд тусгаар тогтнол, газар нутаг, байгаль эх дэлхийгээ аврахын тулд аюул занал, эрсдэл гамшигаас айлгүй Монгол бүсгүйчүүдийн торгон мэдрэмж, хатан ухаанаар бүхнийг даван туулан дэлхий дахинд алдар суугаа мандуулж байгаа тухай киноны минь ажил он гарангуут эхлээд 2012 оны 5 сараас хэтрэхгүйгээр та бүхий мэлмий сонорыг мялаан цаг заваас тань “хулгайлан” та бүхнийг дэлгэцийн өмнө уях байх шүү. Сайхан бүхнээр дүүрэн байсан 2011 оноос их олон зүйлийг би “олзолсон” доо. Насаараа шахам эрж хайж дотроо бодож явсан “эрдэнээ” хүртэл 2011 онд олчихлоо. Сайхан бүхнээр дүүрэн байсан 2011 он минь баяртай. Чамайгаа чангаас чанга тэврэн үнсэн үдье! Хийж бүтээж байгаа их ажлын минь үргэлжлэл 2012 он минь чамайг мэхийн хүндэтгэн алган дээрээ тосон авъя. Чингэсийн удамт Монгол хүн миний мөрийг дэлхийд тамгалан үлдээх их ажлыг минь эхлүүлэх 2012 он минь сайн байна уу?. Хүүгийнхээ төлөө байнга санаагаа чилээн, сэтгэл зовнин суудаг насан өндөр ээждээ, хийх бүтээх ажилд минь хамтран зүтгэхээр андгайлсан анддаа, цаг үргэлж санаа оноогоо хэлж, алдаа оноог минь дэнсэлж байдаг ахан дүүс, анд найз нартаа болон дэлхийн өнцөг буланд суугаа Чингэсийн удамт Монгол туургатанууддаа 2012 оны мэндийг хүргэж байна.

ХАРУУСАЛ ГУНИГ

2011-09-19T06:53:00.000-07:00

Харамсаад бас гуниглаад барашгүй зүйл гэж байхымаа. Санаанд орох байтугай төсөөлж бодохоос ч аймаар 9 сарын 2-ны өдрийн тэр л аймшигт мэдээ одоо ч худлаа мэт санагдаад байх юм. Эмнэлэгт хэвтэж байгаа намайг унаган багын 2 найз минь эргэж ирэн бид тэр өдөр хичнээн жаргалтай байсан гэж санана. Яг хүүхэд насандаа эргээд очсон мэт хөгжилдөж инээлдээд л... Тэр жаргалтай өдөр Хатка, Ганзо бид 3-т эргэж ирэхгүй гэж бодохоор үнэхээр харамсалтай. Орчлонг мартан жаргалтай байсан энэ мөчөөс хэдхэн цагийн дараа Хаткагийн утаснаас байн байн дуудлага орж ирээд байлаа. Гэтэл Ганзод минь золгүй явдал тохиолдчихлоо гээд хэлэх гээд хэлж чадахгүй байгааг би яахан мэдэх билээ. Үнэхээр харамсалтай... Хатка уйлсан, сааралтсан хоолойгоор “Ганзо өнгөрчихсөн гэнээ” хэмээн хэлээд утсаа тасалчихсан нь тоглоод ч байгаам шиг санагдаад байснаа нуух юун. Яахаа ч мэдэхгүй сүхдүүлчихсэн юм шиг гайхшран эмнэлгийн хонгилоор уйлан алхсаар байлаа би. Гэтэл Хатка ахиад залгаж байна. Утас авангуут “Би эмнэлэг дээр хүрээд ирлээ. Гараад ирээч” гэж байхым. Миний Хатка угийн уйланхай хүн болохоороо уйлаад л... “Чи бид 3 ямар гоё найзууд байлаа. Хэдхэн цагийн өмнө бид уулзаад салсан ш дээ” гээд уйлаад байлаа. Бид 2 хэсэг уйлцгааж байгаад найзынхаа гэрт нь очихоор болов. Гэрт нь ороход найзын минь инээж байгаа зурагны өмнө зул асаачихсан байлаа. Өчигдөрхөн ингээд салсан найз минь яг л тэр төрхөөрөө харагдаад байсан нь зүрх зүсэм. Би блогтоо 2 найзынхаа тухай “НЭГ ЗЭЛНИЙ УНАГАНУУД” гэж бичиж байлаа. Цэвээндоржийн Ганзориг гэдэг миний найзыг бурхан арай л эрт аваад явчихлаа даа. Ид хийж бүтээх насан дээрээ тэнгэрийг зорьчихлоо. Миний найзыг ямар агуу эр хүн байсан юм шүү. Бие биенээсээ юугаа ч нуудаггүй. Байнга л жаргал зовлонгоо ярилцаж явдаг байсан дотны анд минь биднийгээ үүрд орхичихлоо. Чи минь арай л эрт тэнгэрийн орныг зорьчих юм даа. Өрөвч, тусч, нинжин сэтгэлтэй миний анд энэ хорвоод 40-хөн жил амьдрахдаа хүмүүсээс дандаа л магтаалын үг сонсдог байсныг нь эргэн дурсахад таатай байна. Найз минь тэнгэрийн орондоо мөнхөд жаргадаа. 2 найз нь чамаараа дутан, чамайгаа үгүйлэн бас чамайгаа дурсан явах болноо. Нүдээ эргэлдүүлээд л хүүхэд шиг инээн дэггүйтдэг тэр л төрхийг чинь санан санан дурсамжаа өндөрлөе дөө.

ХЭРГИЙН ЭЗЭН НЬ СУЛ БЛОК

2011-08-11T02:16:00.000-07:00

Сүүлийн үеийн дуулиан шуугианы нэгээхэн хэсэг болж олны сэтгэлийг сэртхийлгээд байгаа явдал нь хүүхдийн хорих ангиас оргосон 6 “шилийн сайн эрс”-ийн тухай юм. Үүний түрүүнд би “Хоригдол жаал-Оргодол хүү” гэсэн нийтлэлийг блогтоо оруулсан. Сүүлийн хэдэн жилийн амьдрал минь монголын муу нэртэй хоригдлуудтай холбоотой өнгөрч байгаа болохоор энэ талын мэдээллийг хамгийн түрүүнд хайж явдаг хүн дээ,би. Дээр доргүй л 6 хоригдол оргосны буруутанг эрж хайж, зарим нь амиа хаацайлж би буруугүй гэж сууцгаана. Би биенээсээ буруутныг хайсаар... Соёлын хувьсгалын үед Хятадууд Өвөрмонголчуудыг толгой дараалан эсэргүүн болгосон юм гэдэг. Сүүлдээ эсэргүүнээр тодрох хүнгүй болохоор үзэг, бал харандаа, савх, аяга... гээд л нүдэнд харагдсан болгоноо буруутан болгож байсан гэдэг. Шүүхийн шийдвэрийнхэн түүн шиг л 6 хүүхэд оргосны буруутанг хайж байна. Ажлын хариуцлага алдасан нэрээр ангийн захирагч, хурандаа Оюунаа, дэд дарга Билгүүн нарыг ажлаас нь чөлөөлж хэд хэдэн хүнийг бангадсанаар энэ дуулиан намжих талдаа орох гэж байна. 6 хүүхэд оргуулсаны гол буруутанг 6 метр өндөр блокон хашааны суларсан нэг блок болгож хувирч байх шиг байна. Тэр блокийг хэн, хэзээ сулласан, тэр яагаад сул байсныг удирдлагууд нь тайлбарлахгүй л байна. Мэдээж нар салхинд цохигдоод сулраагүй нь лавтай. Тэр блокийг хоригдлууд л сулласан.Магадгүй блок суллах ажиллагаа хорихын хянагч нартай ч холбоотой байх магадлалтай. Хянагч нарын дунд байдаг нэг “аймаар” дэг нь ялтануудаасаа байнга нэгжнээс эхлээд ундаа тамхи тэр байтугай архи дарс хүртэл нэхэж авахуулж уудаг нь гэм биш зан болчихсон. Хүүхдийн хорихын аж ахуйн хоригдлууд хянагч нараа болон өөрсдийгөө тансаглуулах гэж энэ блокийг сулласан байх магадлал давамгайлаад байгаам, надад. Энэ л суларсан блокний нүхээр хоригдлууд бүрэнхийгээр дэлгүүр лүү гүйдэг байсан байх. Ганцхан хүүхдийн хорих анги гэлтгүй Монголын бүх шоронгуудад ийм суларсан блок байж магадгүй. Юутай ч Шүүхий шийдвэрийнхэн оргодлын буруутанг сул блок хэмээн гүрийж амиа хаацайлж суухынхаа оронд увайгүй зантай хянагч нартайгаа “тулж ажиллах” хэрэгтэйг дуулианы эзэн болсон “сул блок” сануулаад байгаам бишүү!!!.

2011-08-11T00:31:00.000-07:00

МИНИЙ МУУСАЙН СЭТГҮҮЛЧИД

2011-08-08T00:52:00.001-07:00

Сэтгүүлч гэсэн чимэгээр цоллуулсаар нэлээд он жилийг үджээ. Сүүлийн үед сэтгүүл зүйн салбараас жаахан хөндий байгаа ч нэг л мэдэхэд үзэг цаас нийлүүлчихсэн сууж байх юм. Энэ ч нөгөө мэргэжлийн өвчин гэдэг нь байх даа. Энэ удаад би сайн муугаар цоллуулан явдаг сэтгүүлч нөхдийнхөө тухай дурсах гэсэн юм. Би 2000 оны эхний хэдэн жилүүдэд гал цогтой, дайчин залуучуудтай хамтарч ажиллаж байсан юм байна. Тэд минь одоо ч гялалзаар явна. Зарим нь амьдралын эрхээр өөр ажил хийж байгаа ч би хэдэн сэтгүүлч дүү нараараа одоо ч бахархаж явдаг юм. ЗТБХБЯ-ы хэвлэлийн албаны дарга Ж.Цэсэн 2003 онд сургуулиа дөнгөж төгссөн жаахан охин ажилд орж байж билээ. Тэр дайчин, зүтгэлтэй, хөдөлмөрч бас их мэдрэмжтэй охин байсан. Ямар ч сенсаацитай мэдээллийн араас явахад “чулуу” болгож чаддаг учраас өнөөдөр “мундаг” сэтгүүлч болж чаджээ. Цэсэнгийн ямархан сэтгүүлч гэгдэхийг нь энгэрт нь гялалзах “Алтан гадас” одон нь илтгэх буй за. Бадамтуяа гэж “Гурван Эрдэнэ” дээд сургуульд сурдаг охин дадлага хийх гэж анх сонины редакцийн босгоор орж ирж байж билээ. Анх Бадмаагийн бичсэн мэдээг би болоогүй байнаа гээд л буцаагаад байсан санагддаг юм. Төрөлхийн авьяаслаг Бадмаа сэтгүүл зүйн тогоонд амархан чанагдаж лидер сэтгүүлч болсон доо. Даанч Бадмаа минь мэргэжлээрээ удаан ажилсангүй Баянхонгортоо “нутагшчих” юм. Сэтгүүл зүйд Бадмаагийн орон зай уг нь байгаад л байгаам даа. Энхцэцэг гэж бас төрөлхийн сэтгүүлч мэдрэмжтэй охин бас л сэтгүүл зүйг орхиод Солонгост амьдарч байна. Ээгийгийн бичлэг бол тасархай ш дээ. Санааг нь гаргаад өгөх юм бол тэгээд л 100 хувь бичнэ дээ. Бас л дайчин охин. Хүнийг яриулж чадна. Түүний хийсэн олон сонирхолтой ярилцлага тухайн үедээ шуугиулж байсан даа. Би блогтоо Энхцэцэгийнхээ хийж байсан сонирхолтой ярилцлагнуудыг удахгүй цуварлаар нийтлэнээ. Цээпил угаасаа л сэтгүүлч байх одонд төрсөн охин. Тэрний хурц, цаг үеээ мэдэрсэн нийтлэл сурвалжлагуудыг уншихаар “далайн давалгаа” шиг хүчтэй байдаг юм. Цээпил Хятадад номын дуу сонсож байгаа. Тэр 3-4 жилийн дараагаас сэтгүүл зүйд “цахиур хагалаад” ирэх нь дамжиггүй. Акеркэ, Бадамцэцэг 2 бас л дайчин сэтгүүлчид. Манай 2 “Ардчилал” сонинд гялалзаж явна ш дээ. Бадамцэцэг шилдэг сэтгүүлч гэсэн цол хэргэм зүүгээд л, Аагий албаны дарга болчихсон “Ган үзэг” энгэртээ гялалзуулаад явж байна. МҮОНТ-ийн “Цагийн хүрд”-ийн нэвтрүүлэгч Билгүүнхангал анх “Сэтгүүлч болох гэсэн юм. Тантай хамт ажиллая” гэж ирж байсан. Тэр одоо МҮОНТ-ийн “ММ” агентлаг гэдэг босго өндөртэй айлын нүүр царай болон өдөр болгон айл айлын хойморт залардаг болжээ. Хэдэн дүү нараа магтсаар байгаад Анхаагаа дурсахаа мартаж байна шүү. Анхаа бас л бидэнтэй мөр зэрэгцэн үзэг үүрч явсан бүсгүй дээ. Одоо тэр улстөрч болоод гялалзаж явна. Бид тухайн үедээ ажиллана гэдгийг үзүүлж өгдөг байсан даа. Сониныхоо бүхий л ажлыг хамтдаа хийцгээнэ. Мэдээ сурвалжлагандаа явна хажуугаар нь сонины захиалга, менежмэнтээ хийнэ. Бараг л өдөр шөнө солигдож байгаа ч анзаарахгүй ажилладаг байж билээ. Ядархаараа сониноо дэвсээд л “нүдний хороо” гаргацгаадаг байсан. Бид олон өглөөний “Төрийн дууллыг” редакцидаа ажлаа хийж угтаж байсан даа. Үгэн сумтай, үзгэн зэвсэгтэй миний муусайн сэтгүүлчид ингэж л ажилладаг юм ш дээ.

ХОРИГДОЛ ХҮҮ-ОРГОДОЛ ЖААЛ

2011-08-05T06:01:00.000-07:00

“Хүүхдийн хорих ангиас 6 хүүхэд орголоо” гэсэн мэдээлэл сүүлийн үеийн сенсааци болоод байна. Монголын түүхэнд ялтанууд ийм олноороо оргож байсан тохиолдол гарч байгааүй юм байна. Гэтэл насанд хүрээгүй хоригдлууд хэний ч санаанд оромгүй “нарийн ухаан” гаргаж 6 метрийн өндөртэй блокон хашаанаас оргочихсон байх юм. 20 гаран хоригдол хүүхдээсээ олон /30-аад албан хаагчтай/ хянагчтай 411-р хорих ангийн салан назгай, хариуцлаггүйг энэ хүүхдүүдийн орголт баталж байна. Оргосон 6 хүүхдийн нэрс дотор Мөнх-Даваа гэсэн танил нэр байх юм. Би өнгөрсөн хавар энэ хорих ангид 4-5 удаа очиж арга хэмжээ зохион явуулсан юм. Тэгэхэд Өмнөговиос ирж хоригдож байгаа Мөнх-Даваа гэдэг жижигхэн биетэй шар хүү бидэнтэй хамт очсон сэтгүүлчдэд ярилцлага өгөн бидэнд зориулж дуулж, шүлэг уншиж бусдаасаа илүү хөдөлгөөнтэй гэдгээ харуулж байсан. Дараа намайг дахин тус хорих ангид очиход Мөнх-Даваа инээчихсэн “Дүү нь удахгүй суллагдах гэж байгаа ш дээ. Ахиж хулгай хийж ар гэрийнхнийгээ зовоохгүй ээ! Сайн хүн болно” гээд зогсож байсан. Алдаагаа ухааран гэмшиж явсан хоригдол хүү өнөөдөр оргодол жаал болон хувирч олныг цочирдуулан улс орон даяар эрэн сурвалжлагдаж байна.Магадгүй Мөнх-Даваа оргосон 6 хүүхдийн толгойлогч нь ч байж мэднэ. Тэр сэргэлэн зангаа ашиглан 6 метрийн блокон хашааг нүхлэн, салан хэнэггүй хянагч нарын нүдийг хариулан оргох санааг гаргасан ч байж мэдэх юм. Монголчуудыг айдаст авахуулсан Мөнх-Даваа тэргүүтэй 6 оргодлоос 4 нь баригдаад байгаам байна. Тэд эдлэх ял дээрээ 5-10 жилийг нэмүүлэх бололтой. Харамсалтай л байна. Хэдхэн хоногийн дараа суллагдах гэж байсан Мөнх-Даваа дүү “Сайн хүн болж аав ээжийгээ баярлуулнаа” гэж байсан амандаа хүрч чадалгүй “шоронгийн хүн” болохоор шийдсэн нь үнэхээр харамсалтай...

ЦАГЛАШГҮЙ ХАЙРААР ҮНСЬЕ, ЧАМАЙГАА

2011-07-04T07:41:00.000-07:00

САВАР ШҮДТЭЙ, САЙРГАР ХӨЛТЭЙ ХУЖАА НАРЫГ МОНГОЛД ХЭН ДАВАРААГААД БАЙНА ВЭ?

2011-06-18T22:12:00.000-07:00

“Хужаа нар даварч байна” гэж сүүлийн үед хүн бүр бухимдах боллоо. Бухимдах нь зүйн хэрэг. Гэхдээ хятадуудыг ер нь хэн давараагаад байна вэ? гэж бид буруутаныг хайцгаадаг билүү. Мэдээж хайдаг л даа. Гэхдээ нүүр өгөхөөр бөгсөө өгдөг, гар бариад бугуй барьдаг даварсан зантай савар шүдтэй, сайргар хөлтэй хужаа нар эрхтэн дархтануудад өгсөн авилгалдаа дулдуйдан даврах нь зэвүүн. “Та нар яахын, миний ард цагдаагийн тэр гэдэг том дарга байгаа. УИХ-ын гишүүн тэр миний найз. Та нар Засгийн газарт ажилладаг тэр даргыг таних уу?” гэж савар шүднийхээ завсараар шүлсээ үсчүүлэн таахалзаж байгаа хятадуудтай та Монголд олон таарах байх. Хэдэн жилийн өмнө багын танил минь гэнэт найзархан утасдаж “Миний танил хятадууд энд ирчихээд байгаа юмаа. Эдний нэг нь хятаддаа нэлээд том албан тушаалын хүн байгаамаа, чи ирж уулзаач” гэхээр нь яваад очлоо. Хятад хоолны газрын нэг өрөөг эзэгнэсэн 10-аад хужаа нар шулганалдаж байснаа намайг харан худлаа инээн найзархан саймширлаа. Багын найз маань тэр хэдэн хужаагаа тэнгэрээс бууж ирсэн бурхад шахуу дөвийлгөн магтаж байснаа “Чи танил найз нөхөд ихтэй хүн. Эд молбиден авах гэж ирсэн юм. Чи олоод өгөөч” хэмээн шалж гуйлаа. Би “Хууль бус зүйл хийж чадахгүй ээ, уучлаарай” гэж хэлээд гарах гэтэл нэг хужаа нь “Танай цагдаа асуудалгүй ээ. Бид мөнгө өгөөд аргалчихна. Монголын цагдаа нар мөнгөнд дуртай ш дээ” гэж уусан сархадандаа халамцан шувуун цээжээ их л бардам гэгч нь займчуулан сууж байсан. Энэ мэтчилэн жишээ олон бий. Авилгалд дуртай албан туушалтануудын увайгүй үйлдэл монгол хүнийг үнэгүйдүүлж байгаагийн жишээ. За энэ ч яахав гээд орхиж болох. Гэтэл даварсан хятадууд монголчууд бидний гени, хөх толбо руу минь халдаж эхлээд байна. Японд мэргэжлийн тулааны спортод хүч үзэж байгаа Э.Болормаа саяхан Монголд ирээд буцсан юм. Тэр хэдэн найзуудтайгаа уулзан нэг газар ярилцаад сууж байтал 20 гаран насны монгол охин хужаа эртэй жигтэйхэн дотно нялуурч байгааг хараад Болормаагийн тэсгэл алдууран монгол охинд хандан “Чи ингэж болохгүй ээ, монгол бүсгүйчүүд хужаа нарын эрхшээлд орох ёсгүй. Чи харь” гэж хэдэн ширүүхэн үг хэлтэл нөгөө хужаа ихэд уурсан монгол хэлээр хальт хульт “Чи юу гээд байгаам. Би монгол хүн шүү” гээд өөрийнхөө зурагтай иргэний үнэмлэх үзүүлжээ. Үүнд дургүйцсэн Болормаа ахиад хэдэн хатуухан үг хэлтэл нөгөө хужаа ийш тийш утас цохин залуучуудыг дуудан Болормааг зодуулах гэж оролдсон гэсэн. Ингээд бодохлоор л дуртай хужаа монголд орж ирээд “Би монгол улсын иргэн” гэсэн хуурамч үнэмлэх авч болох нээ. Үүний цаана бас л бизнес байгаа нь мэдээж. Өвөрмонгол танил маань саяхан уулзаад бас нэг аймшигт жишээг ярилаа. Монгол төрж өссөн “местный” гэгддэг Хятад иргэний үнэмлэхэн дээрээ Ли гэж ургийн овогоо бичүүлжээ. Гэтэл манай иргэний бүртгэлийнхэн “Чи иргэний үнэмлэх авсан л бол Монгол хүн. Тиймээс монгол овогтой бол” гэж тулган шаардаад байсан гэнэ. Нөгөө “местный” хятад ч яахав уухайн тас л Боржигон овогтон болсон гэнэ. Энэ хоёр бодит жишээг харахад л манай хурган дарга нар үндэсний аюулгүй байдалдаа заналхийж Хятадуудыг монголчлох бодлого бариад давараагаад байгаа нь ажиглагдаж байгаа биз. Тэнгэр заяат монгочууд дэлхийн хүйс болсон нутагтаа газар ширтэн байнга тонголзож явдаг Ли, Ху, Бао овогтнуудад Боржигон, Тайжууд... гэсэн овогоо “эзэмшүүлж” хөх толбоо баллуурдуулж болохгүй. Иймээс Хятадуудыг монголчлох санаатай болон санамсаргүй үйлдлийн эсрэг эрслэн босцгооё! Монгол цус цэвэр ариун байж, Монгол үндэстэн үүрд мандан бадраг.

ТАРХИНЫ ЦӨЛЖИЛТӨӨ СААРУУЛЖ, ТАРЬСАН МОДЫГ МИНЬ УРГУУЛААРАЙ, ХҮМҮҮСЭЭ!

2011-06-14T21:55:00.001-07:00

“Байгаль эх дэлхийгээ аврах тэнгэрлэг” аянг Монгол орон даяар өрнүүлээд 2 дахь жилтэйгээ золгож байна. Энэ хугацаанд бид Дундговь, Дорноговь, Хэнтий, Төв, Завхан аймгийн 32 сум болон нийслэлийн Сүхбаатар, Чингэлтэй, Баянгол, Хан-Уул, Сонгинохайрхан, Баянзүрх дүүргүүдэд улиас, хайлаас, шар хуайс, монос, гүйлс, голт бор, агч, чацаргана, үхрийн нүд зэрэг 10 гаран төрлийн 32 857 ширхэг мод тарилаа. Монголынхоо цөлжилтийг сааруулахад бага ч гэсэн хувь нэмрээ оруулахыг зорьж байгаа бидний хувьд жил хагасын хугацаанд 30 гаран мянган мод тарина гэдэг чамлахаар тоо биш шүү. Бас тарьсан моднуудын амьдрах чадвар, ургалт нь 80%-тай байгаа нь биднийг баярлуулж байна.
Дэлхийн зулай болсон монгол орон минь цөлжиж байгаад бид санаа зовнин шагширан дээр дооргүй ажиллаж байгаа ч босоо заяат, тэнгэр үзэлт монголчууд бидний оюун тархи цөлжиж байгааг төдийлөн анзаарахгүй байх шиг. Манай аяныхан ч байгалийн цөлжилттэй тэмцэхийн хажуугаар оюуны цөлжилтийг сааруулахыг хичээн иргэдэд лекц, яриа таниулга хийж явна. Хөдөөгийн сум, багуудад очиж ажиллахад зуд, ганд малаа барж амьжиргааны эх үүсвэрээсээ салсан өрхийн тэргүүн болсон залуучууд толгой гудайлган газар ширтэн суухад хажууд нь эхнэр нь “Банкны өр зээлэнд баригдан дарамтнаас нь гарч чадахгүй нь” гэж үглэж суугаа нь ажиглагддаг юм. Тэд манай аяны “Арвай жин” ТББ-ын тэргүүн П.Анхтуяа, Улаанбаатар дээд сургуулийн багш, ойн инженер, докторант Д.Сүхбат, “Хонгор говь” ТББ-ын тэргүүн С.Тунгалаг, “Баянгол” нөхөрлөлийн тэргүүн, “Энх цагийн эгэл баатар” Ганхуяг нарын ухаалаг яриаг сонсоод ёстой л гэгээрдэг дээ. Хэдхэн минутын өмнө л толгой гудайлган “Бидэнд юу ч яриад хэрэггүй дээ” хэмээн гуниглаж байсан залуус “Одоо тэгээд яахуу? Энэ модыг тарьж үзье, хамтарч ажиллий л даа, та нар ахиад хэзээ ирэх юм” хэмээн яриа өдөн хоргоож эхэлдэг юм. Бид эмэгтэйчүүдийн хорих анги дээр очиж тэнд ял эдэлж байгаа бүсгүйчүүдтэй уулзан “Манай аяныхан та нартай хамтарч ажиллана, Та нарын тарьсан модыг бид монгол орон даяар тарина. Тэгэхээр та нар үйлдсэн нүглээ түр наминчлаад энэ үрийг маш сайн арчилж тордоорой” гэж хэлээд 3 кг чацарганы үрийг бэлэглэлээ. 300 гаран эмэгтэйчүүд бидний санаачлагыг дэмжин бүгд уухайлан түрлэг өргөж зарим нь бүр нулимс дуслуулж байгаа харагдсан. Гэтэл 3 хоногийн дараа хорих ангиас залгаад “Та нар ирж чацарганы үрээ буцааж аваа, манайд талбай байхгүй, хэрвээ та нар манай газар дээр мод үрээр тарих гэж байгаа бол бидэнд мөнгө төл” гэсэн хачин болзол тавьдаг юм байна. Хүйтэн цэвдэг сэтгэлтэй шоронгийн хянагч бүсгүйтэй бид маргалдахыг тухайн үедээ хүсээгүй л дээ. Энэ мэтчилэнгээр бид бага бага саадуутай учирж байсан л даа. Гэхдээ бид зорьсондоо хүрэхийг хичээж л явна. Бид аянаа монгол орны хамгийн их цөлжилттэй газрын нэг Дундговь аймгийн Өндөршил сумнаас эхэлсэн юм. Манай аяныхны ажлыг ойлгож дэмжсэн тус сумын иргэд мод тарих гээд бүгдээрээ ирсэн шүү. Тэд модоо тарингаа “Үлэмжийн чанар”-ыг дуулцгааж байгааг хараад С.Тунгалаг эгч “Ямар гоё юм бэ? Өчигдөр уулзахад энэ залуус мод тарих ямар хэрэгтэй юм. Манай энд тэгээд ч мод тариад ургадаггүй юм гэж уурлаж байсан ш дээ. Бид энэ залуусын тархинд оюуны модны үрийг суулгаж чадсан байна. Би 20 гаран жил мод тарихдаа ингэж сэтгэлээсээ дуулцгааж мод тарьж байсан хүмүүсийг харж байсангүй. Бид маш зөв ажил санаачиллаа” хэмээн хоолойгоо зангируулан баярлан зогсож байсан юм. Үнэхээр л Тунгалаг эгчийн хэлснээр энэ нутагт тарьсан бидний 2000 мод маш сайхан ургасан шүү. Гараагаа бид ийм сайн эхэлсэн болохоор бидний бариа сайн байх нь мэдээж. Бид өнгөрсөн жил гарны хугацаанд 30 гаран мянган мод тарихдаа нэг ч дарга эрхмийн өрөөний хаалгыг татаж төсөл болон санхүүжилт гуйгаагүй. Ёстой л өөрсдийнхөө бор зүрхээр бүгдийг болгосон доо. Утга авцалдаа муухан энэ нийтлэлийнхээ төгсгөлд хүн бүр тарьсан модоо арчилж ургуулахын төлөө амьдарцгаая. Монголчууд бүгдээрээ тархины цөлжилттэй тэмцэж оюуны хурыг бие биедээ бэлэглэж хэвшцгээе гэж уриалмаар байна. ТАРХИНЫ ЦӨЛЖИЛТӨӨ СААРУУЛЖ, ТАРЬСАН МОДЫГ МИНЬ УРГУУЛААРАЙ, ХҮМҮҮСЭЭ!

ФЭЙСБҮҮК ЧАМД БАЯРЛАЛАА

2011-06-12T20:32:00.000-07:00

Би бусдыг бодвол фэйсбүүктэй хожуу найзалсан л даа. Фэйсбүүктэй нөхөрлөөд 4 сар гаран л болж байна. Фэйсбүүкийн ачаар Японд амьдардаг мэргэжлийн тулаанч охин, Германд ажилладаг зураач эр, Энэтхэгт сурч байгаа хуварга залуу, Солонгос болон Америкт амьдарч байгаа монголчууд, дэлхийгээр нэг тархан суурьшсан Халимаг, Тува, Хазара, Буриад, Өвөрмонгол... гээд 400 шахам хүмүүстэй найз болчихлоо. Сайхан байна, үнэхээр сайхан байна. Ерөнхийлөгч, Ерөнхий сайд, УИХ болон Засгийн газрын гишүүд бас алдар суугаа дэлхийд мандуулж яваа монголчууд болон дэлхийн алдартай урлаг спортын одод гээд маш олон хүн миний найзууд ш дээ. Монголд болон дэлхий дахинд юу болж байгааг би фэйсбүүк рүү ороод л мэдчихдэг болсон. Өмнөх шигээ нэтээр тэнээд л сайт ухаад явахаа больсон доо. Тэгээд л уншсан мэдсэн дуулсанаа найзууддаа ярихаар тэд “Чи энэ бүхнийг хаанаасаа яаж мэддэг юм бэ?” гэж асуудаг юм. Тэгэхээр нь би фэйсбүүкнээс гэж хариулдаг юм. Тэд “Чи фэйсбүүкийг бүрэн дүүрэн ашиглах юмаа. Бид фэйсбүүкээр зүгээр л тоглодог юм ш дээ” гэцгээдэг юм. Германд амьдарч байгаа улс төр судлаач Саруулын АЦС-ын тухай болон цөмийн хаягдлын шаарыг Монголд булуулахгүй гэж тэмцэн бичиж байгаа зоригтой үгс, үнэтэй саналуудыг, Дарханд амьдардаг Даш Ирагийн ухаалаг зөвлөмжүүд, Солонгос болон Японд амьдардаг Калвин Буугий, Билгээ Пүрэвбаатар нарын эх оронч сэтгэгдлүүд, Японд амьдардаг Өвөрмонгол залуу Хувьсгалт Хэрэйд, Эрхэмбилэг Чойжамц Боржигон нарын Өвөрмонголчуудынхаа төлөө тэмцэж байгаа хурц үгс, дайчин зан, Ерөнхий сайдын ахлах зөвлөх Б.Долгорын төр засгийн бодлого шийдвэр болон жендэрийн тухай мэдээллүүдийг би фэйсбүүкнээсээ хамгийн түрүүнд шүүрэн уншдаг. Эдний бичлэгүүд дотор “олз” заавал байдаг юм. Ааа бас Арслангийн шуурхай мэдээллүүд ч надад их хэрэг болдог юм ш дээ. Миний таньдаг хэн ч биш худалч гарууд фэйсбүүкээр өөрийгөө “од”болгон том том зүйлс бичин таахалзаж байхтай нь би хэд хэдэн удаа тааралдсан шүү. Үнэн дүр төрхийг нь хэлэн сэтгэгдэл үлдээхэд тэд ичсэндээ намайг найзаасаа хасчихсан байсан нь инээдтэй. Бодож санаж яваагүй хүмүүстэй минь танилцуулан уулзуулж байгаа фэйсбүүк чамд баярлалаа. Шинэ соргог санаа, ажиллах эрч хүч байнга өгч “амин дэм” болж яваа фэйсбүүк чамайг алдаршуулан магтан дуулья!

ГАР БАРИЛЦАН МЭНДЧИЛЭХ НЬ АСАР ОЛОН СӨРӨГ НӨЛӨӨТЭЙГ МОНГОЛЧУУД МЭДДЭГ УЧРААС ХӨӨРӨГ СОЛИЛЦОН МЭНДЭЛДЭГ БАЙЖЭЭ

2011-06-05T21:05:00.000-07:00

Сүүлийн үеийн залуус мэндэлж ч чадахаа больжээ гэж аав ээж 2 минь байнга халагладаг байсан юм. Одоо ч ээж, тэр хачин хүн шүү хэлээд байхад л мэндэлж чадахгүй “данги уу?” гэх юмаа. Дээр үед гянданд хоригдож байсан шилийн сайн эрс бие биенийхээ амьд байгаа эсэхийг шалгаж “данги уу” гэж дохио хэл авалцдаг байсан юм гэнэлээ. Гэтэл тэрнийг нь мэндийн үг болгон хэрэглээд байхым хэмээн халаглаж суудаг юм. Монгол суу ухааны Манукол академийн ерөнхийлөгч, доктор З.Бат-Отгоны “МОНГОЛЧУУДЫН ГЭГЭЭРЭЛ” номыг уншиж суухдаа үнэхээр л бид мэндэлж чадахаа байсан ард түмэн болжээ гэж бодлоо. Доктор З.Бат-Отгон Монголчуудын уламжлалт мэндчилгээний талаар ингэж бичсэн байна. Сүүлийн үед Монголчуудын мэндчилгээнд гар барих, толгой дохиж мэндлэх ёс гаднаас нэвтэрчээ. Европ чиглэлийн гаралтай баруун гараа барьж мэндэлдэг ёс нь надад буу байхгүй гэдгээ илтгэж алгаа дэлгэн харуулж байгаа утгатай ажээ. Ингэж баруун гараа барин мэндчилэхэд хүнд асар олон сөрөг нөлөөтэйг Монголчууд мэддэг байсан учир тэрхүү мэндчилгээг таалдаггүй байсан байна. Учир нь, 1-рт: Хүн энергийг баруун гарынхаа алгаар авч зүүн гарынхаа алгаар гаргадгийг шинжлэх ухаан нэгэнт тогтоосон байна. Хоёр хүн баруун гараа атгалцсанаар хоорондоо энерги мэдээллийг солилцоно. Муу энерги мэдээлэлтэй хүнтэй гар баривал муу энерги мэдээлэл авна.
2-рт: Жирмэсэн эмэгтэйчүүд баруун гараа барилцах буюу золгоход хэвлий дэх хүүхдүүдийнх нь хүйс өөр өөр бол хүйсний долгион буюу хүйсний мэдээлэл нь солигддог байна. Үүнийг Монголчууд хүүхдийн хүйс солигдох гэж ярьдаг. Яг үнэндээ эрэгтэй байж байгаад эмэгтэй, эмэгтэй байж байгаад эрэгтэй болдоггүй бөгөөд хүйснийх нь мэдээллийг агуулагч долгион нь солигддог байна. Тийм учраас хүйс нь эрэгтэй хэрнээ зан ааш нь эмэгтэйлэг, эмэгтэй хэрнээ зан чанар нь эрэгтэйлэг төрдөг байна. Үүнээс болоод ижил хүйстэн гэж адлагдаад гадуурхагдаад байдаг хүмүүс бий болдог байна.
3-рт: Мөн баруун гараа атгалцаж мэндчилэхэд жирмэсэн эхийн хэвлий дэх хүүхдүүдийн хүйс нь ижил байх тохиолдолд хүйсний мэдээллийн долгион биш удамынх нь мэдээллийн долгион солигддог байна. Ингэснээр эцэг эхчүүд өөрийн удмын бус өөр удмын зан чанартай хүүхдийг хүмүүжүүлэх болдог байна. Зарим эцэг эх үр хүүхдээ “Энэ ёстой манай удамд байхгүй зантай шүү” гэж хэлж ярьж байх нь тааралддаг. Энэ нь удмын мэдээлэл солигдсоны шинж юм. Энэ бүхнийг мэддэг байсан Монголчууд энергий мэдээллийн ямар нэг зөрчилд орохгүйн тулд баруун гараа зүүн энгэртээ авч бөхийн мэндчилдэг байна. Гэхдээ баруун гарын бугалга аймхай буюу аюулхайтай давхцан байрлах ёстой. Далд ертөнцөөс илгээгдэж ирдэг хүний оюун ухаан буюу мөн чанар нь цээжний хөндийд аймхай буюу аюулхай дээр оршдог учир баруун гарын бугалга аймхай буюу аюулхайтай давхцсанаар хүний мөн чанарыг хааж өгөх бөгөөд энэ нь хүний оюун ухаан буюу мөн чанар хэний ч өмнө бөхийх ёсгүйг хэлж өгнө. Япон, Солонгосчууд хүнтэй мэндчилэхдээ мөн чанараа хаалгүй бөхийдөг бөгөөд энэ нь тэр хүн цогцсон биетэйгээ, оюун ухаантайгаа, юутай хээтэйгээ цаад хүний өмнө бөхийж байгаа хэрэг юм. Харин Монголчууд мөн чанараа баруун гараараа хааснаар цаад хүн хэн ч байсан түүний өмнө зөвхөн цогцсон биеэрээ бөхийж байгаа хэрэг юм. Монголчуудын мэндчилгээнд гүн утга агуулагдаж байдаг нь эндээс харагдаж байна. Мөн Монголчуудын дунд хөөрөг барин мэндчилдэг ёс өргөн дэлгэр тархсан нь бас л нарийн учиртай аж. Хөөргийг гангараа гэхээсээ илүүтэйгээр бусадтай энергийн зөрчилд орохоос сэргийлж болгоомжлон хэрэглэдэг юм байна. Өөрөөр хэлбэл гарын алгаар энерги, хүйсийн мэдээллийн долгион, удмын мэдээллийн долгион солигддог тул түүнээс хамгаалж алгандаа хөөрөг барин хаадаг байна. Төрийн хаан, өндөр түвшний ноёд, түшмэд харь оронд төрийн айлчлал хийх, гэрээ хэлэлцээр хийхдээ хөөргөө гартаа бариад сууж байдаг байсан байна. Энэ нь элдэв оюун санаанд нөлөөлөх гэсэн оролдлого болон ховс, энергийн үйлчлэлээс хамгаалдаг хамгаалалт болдог байжээ. Тиймээс Монголчууд хөөргийг эр эм гэлтгүй өргөн хэрэглэдэг байжээ.
“МОНГОЛЧУУДЫН ГЭГЭЭРЭЛ” номонд мэндчилгээний уламжлалыг ингэж бичсэн байна. Тиймээс бүгд уламжлалт ёсоо санагалзан энергиэ төвшин байлгах үүднээс түр зуур гар барих мэндчилгээнээс татгалзвал яасан юм. Бас төрийн тэргүүнээсээ эхлээд түмэн олноороо зөв мэндэлж сурцгаая!

ТАЙВАН ЗАНГААРАА БҮХНИЙГ ЯЛНААААА!!!

2011-06-03T21:02:00.000-07:00

Би нэг л тайван болчихож. Юунд ч яарч сандарч тэвдэхээ больчихсон байхым. Дүрс хийтэл уурладаг, байж сууж чадахгүй бачимддаг, аливааг хийх гэж адгаж яардаг зангууд минь бүгд надаас “дайжан” одож. Хүний аура буюу гэрлэн бүрхүүл уурлахаараа бас даарахаараа улаан, амарч тайвшрахаараа ногоон, энгийн үедээ хөх өнгөтэй байдаг юм гэлээ. Одоо ч бид хоорондоо ярихдаа “-Улайж минчийтлээ уурлаад л... Даараад хацар нь улайчихаж, Ногоортлоо унтаад, Ногоортлоо архидаад л...” гэж ярьцгаадаг. Юуг ч бодож санахгүй архидаж байгаа хүн, унтаж амарч байгаа хүмүүсийн аура ногоон байдаг болоод л ингэж хэлүүлдэг аж. Тэгвэл миний гэрлэн бүрхүүл сүүлийг үед ногоон, хөх өнгөөр л сүлэгдээд явна даа. Гэхдээ би ногоортлоо архидаагүй шүү. Бас ногоортлоо ч унтаагүй. Урьдных шигээ л хийж бүтээх гэж эрэлхийлж явна.
Дотны анд гэж найзлан хамтарч ажиллаж байсан хүн надад хэлэлгүйгээр олон улсын байгууллагаас 30-аад сая төгрөгний төсөл нууцаар авч өөдгүй зан гарган энэ бусармаг үйлдлээ миний зөв хэмээн өөрийгөө өмөөрөн тэнэгтэн над руу дайрч давшлан загнахад нь ч би тайван байлаа. Уг нь би үзэлцэж л байх ёстой хүн. Гэтэл тэгсэнгүй. Өнөөдрөө өнгө мөнгөөр хэмжиж сохор зоосны төлөө найзаа золиослохоо юман чинээ санадаггүй ахархан бодолтонтой хэрэлдээд ч яах билээ дээ. Би өнөөдрийнхөө амь зуулгын төлөө биш ирээдүйнхээ төлөө ажиллаж амьдарч байгаа болохоор тайван байхаас өөр аргагүй биз дээ. Өнөөдрийнхөө амь зуулгын төлөө амьдарч байгаа бол би Монголын баячуудын нэг явах байлаа. Үүнийгээ хаана ч хэнд ч ам бардам хэлж чадна шүү. Олон улсын байгууллагын нэр хүндийг унаган төслийг гарынхаа алганы аясаар шийддэг дарганцартай ч тайван замаар “үзэлцэнэ” гэж бодож байгаагаа нуух юун. “Үнэнээр явбал үхэр тэргээр туулай гүйцэнэ” гэдэг ардын үг шиг “тэнэгээрээ” дуудуулж байгаад “улайж минчийтлээ уурлахгүйгээр” тайван зангаараа бүхнийг ялан дийлнэ дээ.

“ЧУЛУУН ЗҮРХТЭЙ ХАЙЛААС” БУЮУ ТЭМЦЭГЧ ХУУЧИНХҮҮ

2011-04-30T01:36:00.000-07:00

Хуучинхүү... монголчууд бидэнд танил нэр байгаа биз. Би энэ удаад их зохиолч Д.Нацагдоржийн “Хуучинхүү” өгүүллэгийн тухай бус Өвөрмонголын үндэсний үзэлтэн Хуучинхүү гэдэг зоригт эмэгтэйн тухай үзэглэхээр шийдлээ. Монголчууд бид зоригтой, ухаант эмэгтэйчүүдээрээ бахархан тэднийгээ ХАТАН ухаант бүсгүйчүүд хэмээн өргөмжлөн үеийн үед магтан алдаршуулдаг сайхан уламжлалтай ард түмэн. Өэүлэн эх, Мандухай цэцэн хатан, Сүхбаатар жанжины гэргий Янжмаа, Түвдэнгийн Бор, эрдэмтэн зохиолч Э.Оюун, С.Удвал... гээд л үе үеийн монголчуудын бахархал болсон алдартай бүсгүйчүүдийн эгнээнд бичигдэх гавъяаг ард түмнийхээ дунд “Хуучинхүү багш” хэмээн хүндлэгддэг Өвөрмонгол бүсгүй байгуулж явааг бид төдийлөн сайн мэдэхгүй байна.
“Өвөрмонголын зохиолч эмэгтэй Хуучинхүү Хятадад сураггүй алга боллоо” гэсэн мэдээ дэлхий дахинаа цацагдсан өдрөөс хойш өнөөдрийг хүртэл би энэ эмэгтэйн тухай “эрэн сурвалжилж” сууна. Түүний намтар түүх, туулж өнгөрүүлсэн амьдрал, эрхэлж байсан ажил бүр цаашлаад Хятадууд яагаад түүнээс айж эмээн “дуу хоолойг нь хорин” сураггүй алга болгоод байгаа тухайг нь хүртэл мэдэх гэж хичээлээ. Хуучинхүү үнэхээр агуу эмэгтэй юм байна гэсэн дүгнэлтийг л эцэст нь гаргалаа. Хэлэх үгээ хэнээс ч айлгүй хэлчихдэг Хуучинхүүгийн зүрх сэтгэлд нь “миний Монгол, бидний Монголчууд” гэсэн омогшил байнга бадарч явдаг нь түүний хэлсэн үг, бичсэн нийтлэлээс нь илт “үнэртэж” байна лээ. Тэмцлийг нь зогсоож, дуу хоолойг нь хорьж, хүлцэнгүй номхон болгох гэж Хятадууд Хуучинхүүтэй “тулж ажилан” сэтгэцийн эмнэлэгт хүчээр хэвтүүлсэн нь тусыг эс олсон учир эцэст нь “сураггүй болгох” шилдэг аргаа хэрэглэжээ.
Усанд хаяагдаж, газрын гаваар орсон мэт гэнэт алга болсон Хуучинхүүд 2004 оны 7 дугаар сарын 26-нд өвөг дээдсийнхээ өлгий нутаг Монголд хөл тавих аз тохиожээ. Тээж төрүүлсэн ганц хүү Цээлийгээ дагуулан Улаанбаатарт 7 хоног амарсан тэрээр энэ насны хүслээ бага ч гэсэн биелүүлэн туйлын ихээр баярлан хөөрч догдолсоноо тэрээр дурсамжиндаа тодхон үлджээ. Хуучинхүү багшийн “Сүнсийг хурайлсан Монгол дэлхий” нэртэй монголоор аяласан тэмдэглэлийг уншиж суухад түүний монголоо гэсэн зүрх сэтгэл нь ямар их юм бэ гэдгийг илтгээд өгнө. Түүнд Улаанбаатарын гудамжны хүүхэд, өвгөнтийн архичид, золбин ноход...гээд бүх л зүйлс “гоёо” харагдсан байх юм. Гайхалтай мэдрэмжтэй, авъяаслаг, чадварлаг бичгийн хүн гэдгийг нь “Чулуун зүрхтэй хайлаас” номноос нь уншиж мэдэрлээ.
Тэр монгол ёс заншил, өв уламжлал, түүх соёлоо цэвэр ариунаар нь авч үлдэх гэж өөрийн амь амьдралаа золиослон Хятадуудтай тэмцэлдсэний үр дүнд сураггүй алга болоод байгаам байна. Өвөрмонголчуудын үндэсний баатар Хадааг байнга дэмждэг нь ч Хятадуудад таалагддаггүй нь мэдээж.
Хятадуудад Хуучинхүүгийн бүх л зүйл нь хориотой. Үг хэлэх, гадуур явах, номоо хэвлүүлэх... гээд бүгдийг нь хорьсон. Магадгүй идэх хоол, уух цайг нь л хориогүй байх. Эх оронч эрэлхэг охиноо бид яг одоо амжиж авран, хамгаалах ёстой. Тиймээс Монголчууд бид энэ зоригт эмэгтэйг эрж хайн, эрх чөлөөтэй болгохын төлөө тэмцэх цаг нь болжээ.
Хуучинхүүг суллахыг шаардсан бичгийг Монголчууд бид Хятадын элчин сайдын яаманд өгч яагаад болохгүй гэж. Бүр цаашлаад Монголд байгаа Хятадын элчин сайдын яамны өмнө Хуучинхүү багшийг дэмжигчдийн жагсаал цуглааныг хийцгээе л дээ!
“Монгол миний зүрхээр дутах биш, харин миний зүрхэнд монгол дутагдаж болохгүй” гэсэн бодлыг тээж явдаг эх оронч эмэгтэй Хуучинхүүг өмгөөлөн босч түүнийг эрх чөлөөтэй болгохын төлөө дуу хоолойгоо нэгтгэхийг нийт Монголчууддаа уриалж байна.
Монголчууд бид эвтэй байхдаа хүчтэй байдаг ард түмэн ш дээ. Цувж явсан барснаас цуглаж суусан шаазгай дээр гэдэг үгийг санагалзан бүгдээрээ зоригт тэмцэгч Хуучинхүү багшийг эрх чөлөөтэй болгох талаар хэлэлцэцгээе!

ДҮРВЭГЧ АНД

2011-04-23T21:30:00.000-07:00

Өвөрмонголын тэрс үзэлтэн Батзангаагаас ярилцлага авсанаас хойш миний фэйсбүүкэнд маш олон өвөрмонголчууд холбогдож би бүгдтэй нь найз болчихлоо. Монголд амьдардаг Өвөрмонгол залуутай фэйсбүүкний найз болсоноосоо хойш хэд хэдэн удаа уулзалдаж бас утсаар ярилцаж нэлээд дотно нөхөрлөх болсон. “Монголын нууц товчоо”-ноос эхлээд Монголынхоо түүхийг гайхалттай мэддэг ухаалаг яриатай энэ залуу Улаанбаатарт ирээд нэлээд хэдэн жилийн нүүрийг элээсэн юм билээ. “Миний Монгол, бидний Монголчууд” гэж ам нээх бүртээ хэлдэг үндэсэрхэг энэ эрийн ярианы санд байдаг нэг л үг нь надад таалагддаггүй юм. Тэр нь дүрвэгч гэдэг үг. Миний үгийн санд байдаггүй энэ үгийг би анх сонсоод яг үнэнийг хэлэхэд нэлээд цочирдсон шүү. Тэрээр яриандаа “-Над шиг нэг муу дүрвэгч, Би зүгээр л нэг дүрвэгч ш дээ” гэж өөрийгөө голох нь хачирхалтай. Би түүнийг дүрвэгч гэхгүй. Харин ч эсэргээр нь улс, үндэстэнийхээ төлөө тэмцэгч гэж нэрлэмээр байхым. Хятадын бодлогыг эсэргүүцэн Өвөрмонголчуудаа Монголоор нь авч үлдэх гэж товчхоноор хэлэхэд Монгол цусаа булингартуулахгүй цэвэр ариун байлгах гэж тэмцэж байгаа түүнийг эзэн Чингэсийн удамт ХААН ухаант, зориг зүрхтэй эр хүн гэж “тоохоос” өөр аргагүй байгаа биз дээ. Аав ээж, ахан дүүс, төрж өссөн нутаг усаа санагалзан нүдээ “чийгтүүлэн” нулимсаа сэмхэн арчиж яваа тэмцэгч анд минь “дүрвэгч” гэдэг дорой үгээ үгийн сангаасаа хасахыг хичээгээрэй. Дэлхийгээр нэг тархсан Өвөрмонголчууд минь өөрсдийгөө дүрвэгч гэж битгий голж байгаарай. Та бидний судсаар Эзэн Чингэсийн цус урсаж байна. Босоо заяатай Чингэсийн удамт Монголчууд сүрлэг, хийморьлог, хүчирхэг, ухаалаг явсан түүхийг дэлхий даяараа шагшин магтдаг. Өөрсдийгөө голон дорой амьдарч байсан түүх Монголчууд бидэнд байхгүй. Дүрвэгч гэсэн үгнээс татгалзан бүх Монголчууд минь Чингэс ухаантан болж дэлхийд суу алдраа мандуулцгаая!

МЭРГЭЖЛИЙН ТУЛААНЧ БОЛОРООГИЙН ХӨГЖИЛТЭЙ ЗАН, ЖҮДОЧ БУНДМААГИЙН БЯР ХҮЧ ХОРИГДОЛ ХҮҮХДҮҮДИЙН СЭТГЭЛИЙГ ХӨДӨЛГӨЛӨӨ

2011-03-30T20:58:00.000-07:00

<!--[if gte mso 9]> Normal 0 false false false EN-US ZH-CN X-NONE

Миний фэйсбүүкийн дотны найзуудын нэг нь Болороо яах аргагүй мөн. Би Болороог Есүй гэдэг нэрээр нь 2-3 жилийн өмнөөс эчнээгээр мэддэг юм. Есүй гэж нохой зодоонч охин байдаг гэдгээс өөрөөр мэддэггүй байсан би эчнээ танилтайгаа Японд болсон газар хөдлөлт, цунамигийн “ачаар” хэдхэн хоногийн өмнө уулзаж танилцлаа. Сумочдоос дутахгүй алдар нэрээ арлын оронд мандуулж яваа Монгол охин энэ удаад зүгээр л газар хөдлөлтөөс зугтаад эх орондоо ирээгүй юм байна. Түүхэндээ байгаагүй байгалийн гамшигийг нүдээрээ харсан Болороо Япончуудад туслах санаа өвөрлөн ирсэнээ уулзангуутаа надад ярилаа. Ингээд бид 2 ярилцаж байгаад Япончуудад туслах “ЦААСАН ШУВУУ” хандивын арга хэмжээг 4 сарын 1-ээс эхлэн 1 сарын хугацаатайгаар Монгол даяар өрнүүлэхээр болж төлөвлөгөөгөө гарган ажилдаа ханцуй шамлан орлоо. “ЦААСАН ШУВУУ” аяныхаа эхлэл болгон 3 сарын 30-нд бид ШШГЕГ-ын харьяа хорих 411-р анги буюу Хүүхдийн хорих ангид очиж ажиллаа. Болороогийн дотны анд шинэхэн гавъяат М.Бундмаа найзынхаа ажлыг дэмжин Хүүхдийн хориход хамт ирсэн юм. Тэр 2 хоногийн дараа Ази тивийн аварга шалгаруулах тэмцээнд оролцох учир зав муу байсан ч хоригдож байгаа хүүхдүүдтэй түр саатсан. Биднийг хүүхдийн хорих анги руу ороход тэнд хоригдож байгаа 30-аад хүүхдүүд угтсан ч тэд нүүрэндээ гуниг хуруулан шал ширтэн суугаа нь ажиглагдсан. Тэд цаанаа л гунигтай... Үзэгчдийнхээ сэтгэл зүйг мэдэрч хөтөлдөг Дорждэрэм тэдний нүдэн дэх гунигыг бага багаар үргээсээр байлаа. Ингээд шинэхэн гавъяат Бундмаа спортын талбарт гялалзаж яваа амжилтаасаа мэргэжлийн тулаанч Болороо арлын оронд алдар нэрээ цуурайтуулж байгаа “нууцаасаа” хүүхдүүдэд ярьж сонирхууллаа. Энэ хоёрын яриа хүүхдүүдийн сэтгэлийг хөдөлгөсөн нь илт. Гунигтай нүдэндээ гэрэл сацаруулж, нүүрэндээ инээд тодруулан хүүхдүүд суудлаасаа өндөлзөн манай хоёртой асуултаар “тулалдаж” эхэллээ. Энэ боломжийг ашиглан хөтлөгч Дорждэрэм улаан цамцтай жаалхүүг дуудан Бундмаатай гар барилдууллаа. Бундмаа өрсөлдөгчөө амархаан буулгаж авлаа. Дараа нь нэг жаал гарч ирэн Болороотой гар барилдав. Болороо өрсөлдөгчдөө сэтгэл зүйн дарамт үзүүлэн хүүхдүүдийг хоромхон зуур хөгжөөгөөд авлаа. Угийн сэргэлэн Болороо өрсөлдөгч хүүд ялагдан урам хайрлаж инээд хөөр бэлэглэлээ. Сэтгэл нь хөдөлсөн хүүхдүүд бидэнд зориулж дуулж шүлэг уншиж өглөө. Бидний цаг дуусч явах болоход хүүхдүүд бидний дунд зогсцгоон хамтдаа дуулж зарим нь Болороотой хамт зургаа авахуулан “сэргэлэнтэж” байлаа. Нэг хүү Болороод шавь ормоор байна гэж гуйж байхад бас нэг хүү “Эгчээ, та намайг цохиод өгөөч. Таны цохилтыг үзмээр байна” гэж шивнэж байлаа. Байгаль эх дэлхийгээ аврах тэнгэрлэг аяныхан бид ч энэ удаад өглөгийн гараа сунган Хүүхдийн хориход “Ногоон танхим” байгуулах эхлэлийг тавьж 100 ширхэг чацарганы бутыг бэлэглэлээ. Улаанбаатар дээд сургуулийн оюутнууд “Ногоон танхим”-ыг цаашид ажиллуулан хоригдож байгаа хүүхдүүдэд мод бут цэцэг тарих аргыг зааж өгөн хамтдаа мод тарьж байхаар боллоо. Юутай ч бидний хүүхдийн хорихыг зорьсон ажил амжилттай боллоо. Бид энд ял эдэлж байгаа хүүхдүүдэд урам хайрлаж бага ч гэсэн сэтгэлийн дэм өгч чадлаа. Тэдний нүдний гуниг багасч нүүрэндээ инээд тодруулсаар биднийг гараараа даллан үдлээ. Бид Хүүхдийн хорих ангид дараа дахин очиж ажиллана. Тэр үед энэ хүүхдүүд биднийг гунигтайгаар биш баяр хөөртэйгөөр угтана гэдэгт итгэж байна.

''ҮХЭЖ ҮЛ БОЛОН'' МУСК www.TOPMONGOL.com2

2011-03-22T08:58:00.000-07:00

СҮҮТЭЙ БУРХАД

2011-03-21T03:49:00.000-07:00

Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн ивээл дор явагдаж байгаа “БАЙГАЛЬ ЭХ ДЭЛХИЙГЭЭ АВРАХ ТЭНГЭРЛЭГ АЯН-999” аяны хүрээнд Дундговь аймгийн 108 ээжийг алдаршуулах “СҮҮТЭЙ БУРХАД” цэнгүүнийг 2011 оны 3 дугаар сарын 5, 6, 7-нд Дундговь аймгийн Хулд, Сайнцагаан, Өндөршил сумдад зохион явууллаа. Дэлхийн дулаарал, цаг уурын өөрчлөлт, монголын элсний нүүдэл, цөлжилтөнд бүх нийтээрээ тэмцэхэд ээжүүд эхчүүдийн минь үүрэг хамгийн их. Ээжүүд үр хүүхэд, ахан дүүс, нутаг орныхондоо байгаль эх дэлхийгээ авран хамгаалах талаар сургааль үгээ хэлж энэ ажилд тэднийг татан оролцуулахад бидний цэнгүүний гол зорилго байлаа. Ингээд бид 2011 оны 3 дугаар сарын 4-нд Улаанбаатар хотоос гарлаа. Манай багт МУГЖ, дуучин Ц.Өлзий-Орших, яруу найрагч О.Гончигсүрэн, шог зохиолч Д.Жаргалсайхан, залуу дуучин Гантуяа, Алтанхуяг, М.Наранцэцэг нар багтан явлаа. Бид 3 сарын 5-ны үүрийн 05 цагт Дундговь аймгийн төвд аяны тоосоо гөвөн хооллоод Хулд сумыг зорилоо. Биднийг Хулд суманд очиход зэргэлдээх сумдын ээжүүд арга хэмжээнд оролцохоор аль эрт ирцгээсэн байлаа. Бид ээжийнхээ ачийг хариулж чаддаггүй билээ. Гэхдээ бас үе үе баярлуулж чаддаг билүү? Ямартаа ч бидний зохион байгуулсан ажил арга хэмжээнд оролцсон ээжүүдийг бага зэрэг баярлуулсан шүү. Бид баярлаж байгаа ээжүүдийг хараад өөрсдийнхөө хийсэн зохион байгуулсан ажилд урамшин, омогшиж байснаа нуух юун. Сайнцагаан суманд болсон арга хэмжээнд нэг ээжийн хүүхдүүд нь ээждээ 5 литрийн багтаамжтай мөнгөн аяганд сүү барин сөгдөн мөргөж байгааг харсан хүн бүхэн уулга дуун алдацгааж байсан. Арга хэмжээний тухай бичих зүйл их байгаа ч энэ удаад ингээд түр завсарлая даа. “СҮҮТЭЙ БУРХАД” цэнгүүний зурагнууд миний фэйсбүүк хуудсанд байгаа тул та тийшээ орж үзэж сонирхоорой. Бас манай энэ удаагийн багийнхан их хөгжилтэй явж бие биеэндээ нэр хоч өгөн алжаалаа тайлж байсан тухайг бичих хүсэл байгаа боловч аяныы “нууц”-ыг задлаж болохгүй учраас бас л бичилгүй үлдээж байна даа.

“ДОНОР БҮСГҮЙ” ЗОХИОМЖ МИНЬ АМАН ХҮЗҮҮДЛЭЭ

2011-02-24T05:26:00.000-08:00

2 сарын өмнө “НАЙЗ” сэдвээр уралдаан зарласан байхыг олж хараад тоосоо өргөхөөр шийдлээ. Ингээд өөрийн блогтоо нийтлэсэн найзуудынхаа тухай дурсамжуудаасаа энэ уралдаан руу явуулсан юм. Гэтэл 2 хоногийн өмнө уралдааны дүн гарч миний “ДОНОР БҮСГҮЙ” зохиомж дэд бйаранд орсон байна. Ингээд би өчигдөр шагналаа гардан авч Юнителийн live модем болон англи-монгол хэлний зурагт толь бичгээр шагнууллаа. Миний блогоор байнга зочилдог эрхэм уншигч та “Хорих анги” гэсэн холбоосонд байгаа “ДОНОР БҮСГҮЙ” зохиомжийг минь уншаагүй бол уншаарай. Би таныг “ДОНОР БҮСГҮЙ” зохиомжоороо “дайлж” байна шүү.

ЭХ ОРОНЧ СЭТГҮҮЛЧ ТАНД БАЯРЛАЛАА

2011-02-11T07:05:00.000-08:00

Өвөрмонголын тэрс үзэлтэн Батзангаагаас ярилцлага саяхан авч "Монголын мэдээ" сонинд нийтлүүлсэн юм। Өнөөдөр тус сонины редакцийнхан над руу утасдаж энэ ярилцлагыг уншсан олон монголчууд баяр хүргэж зарим нь Батзангааг дэмжиж байгааг уламжилж өгөхийг хүсэхийн сацуу түүнд яаж туслах вэ? хэмээн сайхан сэтгэл гарган хэлж байна гэсэн чимэгтэй мэдээг надад дуулгалаа। Энэхүү ярилцлагыг ह्त्त्प://मंदी.मन, ह्त्त्प://शूद.मन сайтууд давхар нийтэлсэн байна। Би сая тус २ сайт руу орж уншигчдын сэтгэгдлүүдийг уншлаа। Нэгэн уншигч ЭХ ОРОНЧ СЭТГҮҮЛЧ ТАНД БАЯРЛАЛАА гэсэн маш гоё урамын үгийг бичсэн байна। Зарим уншигчид харааж загнасан л байна। Гэхдээ би энэхүү ярилцлагаараа хэн нэгнийг гутуух доромжлох зорилго агуулаагүй гэдгээ давтан хэлмээр байна।Ингээд Батзангаагийн ярилцлаганд уншигчид хэрхэн хандаж сэтгэгдлээ үлдээсэнийг блогтоо нийтэлж байна।

Moron dargiin zob baina , heden haltar zoos shaasan hulgaich naraar eh ornoo duurgej bolohgiu . Moron dargad amjilt husie

2011-02-11 23:09:51

moron yamar baliar hun be?1!!! ter erdenebulgan Anar gedeg hoer huniig nub-ed helj medeelj haryutslaga huleelgeh heregtei estoi hun chanargui mongoloo aldsan humuus bna

2011-02-11 23:02:31

ЭНЭ НИЙТЛЭЛИЙГ БИЧСЭН ЭХ ОРОНЧ СЭТГҮҮЛЧ ТАНД БАЯРЛАЛАА. ЯЛАНГУЯА "МОНГОЛОО ЭРСЭН МОНГОЛ" НЭВТРҮҮЛГИЙНХЭН БА НИЙТ ХЭВЛЭЛ МЭДЭЭЛЛИЙНХЭН ТА НАР ИНГЭЖ БАЙЖ ДЭЛХИЙГЭЭР НЭГ ТАРСАН МОНГОЛЧУУДАА ЦУГЛУУЛЖ ЭХ ОРНОО ХАРИЙНХНЫ ГАР ХӨЛ БОЛСОН УРВАГЧДААС АВРАХАД ГОЛ ҮҮРЭГ ГҮЙЦЭТГЭНЭ ШҮҮ ТА НАРЫГ ДЭМЖИЖ БАЙНА.

2011-02-11 22:58:25

Энэ муу Мөрөн хэдий авилгач байлаа ч эх орон нэгтийгээ муусайн хужаануудад барьж өгч байгаа нь ЭХ ОРНООСОО УРВАСАНТАЙ АГААР НЭГ байна шүү. Иймд Монголчуудаа энэмуу МӨРӨН ба түүнтэй адил новшнуудыг үүнээс хойш ЭХ ОРНООСОО УРВАГЧ гэж нэрлэж байя.

2011-02-11 22:50:27

Чингис хаан минь дахин төрж тарж бутарсан улс гэрээ төвхнүүлж мөн гэртээ мөртлөө гадныханд долигонож газар шороо, ард түмнийхээ баялгийг, биеэ худалдсан Мөрөн мэт эх орноосоо урвагчдыг шийтгээсэй.

2011-02-11 22:44:54

эх болсон Монгол нутагтаа эргэж хүүхдүүд нь хэзээ нэгэн цагт эргэж очно гэж олон хүн уйлдаг юм шүү Монголчуудаа. Та нар Монголчууд амьдарч байга Халимаг, Буриад, Тува,Горный Алтай гээд яваад үзээрэй. Бүгд л бид хэзээ Монгол руугаа 3 дахь удаагаа нүүх вэ гэж байнга асууж хүлээж байдаг.

2011-02-11 22:39:40

ongorson ond bi morond 5000 dollar ogj oorinhoo barilgad achillach baisan 10 hujaagiin pasportig viziig yanzaluulsan moron ugiin l avilgach

2011-02-11 22:30:32

ХУЖАА ЭНХБОЛД ЗАСГИЙН ГАЗАР БАЙСАН ЦАГТ ХУЖАА МӨРӨН БУУХГҮЙ У

2011-02-11 22:21:25

moroon chi adgiin novsh archaagvi guilgachin gedgee medej yaj medeh ve gevel chinii hvn chanar gahain hevter shavrand bulagdjee

2011-02-11 22:15:18

huurhii hetsuu ch yumaa daa. bid chin harin jargal ni dendsen uls yum daa.

2011-02-11 21:52:32

novshiin murun huniii unergui novsh ur udam ni sain ybahgui bailgui neg mongoldoo tuslahad yu ni bolohgui bnaaaa

2011-02-11 21:50:01

er ni ene hyn ene ger byl helmegdsen ni todorhoi baina gol mongoliin tsagdaa nar hyataduudtai hamtarsan ni evgyi sanagdlaa ovormongol ch gesen mongol udamtai l hyn baih mongol hyn mongoloo hyataduudad barij ogson baina

2011-02-11 21:42:12

Мөрөн болиомоор юмаа,Дэндүү арчаагүй амьтан

2011-02-11 19:58:40

MORON gej ,yyhai amitan shdee! myy hun ....ydahgui myygaa uznee chi ,chinii hiisen nugel chin chamaig ydahgui oosorlonoo...

2011-02-11 19:02:31

Batzandaa gesen humuus temtsegch baih yum aa

2011-02-11 18:17:51

Moron bolon busad nohdiig shalgah heregtei Iim urvagchid mongoliin tord hereggyi

2011-02-11 18:04:41

Тэр Мөрөнг дарга гэж долигоноод байхда яахав дээ угаасаа Мөрөн бол Зоригийн аллагын гүйцэтгэгчийг алсан ул мөрийг балласан хүн гэдэг нь тодорхой ш дээ ийм лалрууд үхдгүй хорвоогийн тоос хөдөлгөөд байх юмдаа

2011-02-11 18:00:55

Нямдоржийн Анараа, тэр Эрдэнэбулган гэдэг хоёр хүнийг АТГ шалгах хэрэгтэй. Энэ таван сая юаны учрыг олох хэрэгтэй. Эд нар мөнгө л олж байвал төрсөн эхийнхээ биеийг ч хятадуудад үнэлээд сууж байх улсууд байна даа. Новшнууд!!!

2011-02-11 17:45:39

ОУ-ын байгууллагуудад ажиллаж буй Монголчуудын нэрийг гутаасан этгээдүүдэд хариуцлага тооцох ёстой болж. Өвөрлөгчид ч, төвдүүд ч эрх чөлөөгөө олох гэж Монголыг зорьдог авч манайхан хэлэлцээрээр буцааж өгсөөр байна. Хэрэв улстөрийн шалтгаантай бол ийм явдал болохгүй байсан болов уу? Гэвч асуудлыг шалгах хэрэгтэй байсан юм. Хэрэв хятадууд улстөрийн хэрэгтнийг эдийн засгийн шалтгаанаар буцааж татсан бол яах вэ? Манай нэр хүнд буурна даа.

2011-02-11 17:42:15

Энэ Мөрөн энэ тэр гэсэн балиар юмнууд албан тушаал хашихаа болиосой. Дандаа гадныхнтай нийлж элэг нэгт хүмүүсээ доош нь хийх юмаа. За тэгээд манай дарга нарын хувьд ч эх орон монгол цуст хүн гэхээсээ илүү албан тушаал мөнгө төгрөгтэй хүнд л үйлчилдэг болж дээ. нэг ёсондоо манай чухал албан тушаал хашдаг хүмүүст Монгол нүүр царай хэлнээс бусад нь гадных болжээ

2011-02-11 17:10:09

MORON MUU LALAR TSARAILSAN GAMSHIG MIN CHI TAMRUUGAA TONIL NOVSH GEJ HUJAA NARAAS AIDAG HUJAA NARAAS HAHUULI AVDAG HOGIIN NOVSH

2011-02-11 17:09:46

MORON GICHII PISDA VHEESEI ARCHAAGVI HEDEN AVILGACH NAR NAASHAA GESEN AH DVV NARA HUJAA NARIIN AMAND HIIJ OGCH YAVUULAAAD BAIVAL HEN CH BIDNIIG SAIN HELEHGVI

2011-02-11 17:07:55

Murun chi boliocheee mongol xun bish umaaaa ter xyjaadaaa ochij ux chinii ner mongold ingeed xog bolvooo xuurxiii booj uxex gej bn yyyy xaxa zailaach chi

2011-02-11 16:52:38

MORON CH YAHAV UGIIN AVLIG CH NUHUR TEREND TER AR OBOR MONGOL HEN BAIHAN HAMAAGUI BOLOMJ L GAR CH BAIVAL HUSAAD GARAN SHUU DEE UUND GAIHAH HEREGGUI

2011-02-11 16:51:33

bolimoor ym arai denduu bn xaraal id novsh xun bol xamgiin xugiin amitan ym da amid bietees

2011-02-11 16:49:11

unen bol muuhail ym hiisen nuhud bna daa yduu mongol hun tur ni ydmag iim uisuudiig haltar heden yanaar huurhad amarhan shuu dee nubiin ner hundiig unagaasan ter 2 avliga ch hoer pizdaag deer ni udirdaj baigaa eruul uhaantai darga nertei hahuuli avaagui tiim eruul uhaanaar setgedeg hun baival naad hoer urvagch aa zailuul

2011-02-11 16:43:43

олон жилийн өмнө ар өвөр монголыг нэгтгэн хятад оросоос 2-уулангаас нь хараат бус байлгах гэсэн Дэ ван элэг нэгт монголчуудаа бараадаад ирэхэд нь яг ингэж Хятадуудад барьж өгөөд явуулсандаа бид нар. одоо болимоор юм.

2011-02-11 16:34:03

Өвөрмонголын,Ар монголын баялга зөвхөн монгол чуудын эзэмшил шүү

2011-02-11 16:33:04

saihan yariltslaga baina yunii umnu ene asuudlaar ene setguulch huluu hureh geze hurtel yavaasai gej bogoj baina.... uvurmongolchuuddaa hairtai shuu... amjilt gej helehees uuruur tusalj chadahgui yum daa

2011-02-11 16:23:47

Moroon chi uhvel taarna Moroon chi vhvel taarna Moroon chi uhvel taarna uhvel taarna uhvel taarna

2011-02-11 16:08:20

MORON CHINI OOROO HUJAAGIIN TAGNUUL SH DEE. ULAAN LUU BULEGLELIIN NOHOR BAIHGUI YU

2011-02-11 16:01:56

moroon chi iimerhuu yumand orootsoldokhoo bolimoor yum daa ug ni chamaig gaigui er hun gej bodoj yavsan yum

2011-02-11 15:44:41

хөөрхий Өвөрмонгол залуу яахав Манай цагдаагийн том дарга нарын боловсрол ухаалга байх чадвар одоогийн Ардчилсан нийгэмд үнэхээр гологдож байна Ийм болоод Монголд гэмт хэргийн өсөлт буурахгүй байна Гэмт хэргийг ядуу буурай хөгжилтэй холбон тайлбарлахаа болих хэрэгтэй Монголоос илүү өндөр хөгжсөн орнуудад гэмт хэргийн гаралт өндөр байна Тэгэхээр цагдаа нар татвар төлөгчдийн мөнгийг зөв зарцуулж ажлаа хийдэг хийхгүй 2 оор хэмждэг юм байна Бас 2 намын талд орж улс төржихөө боль цагдаа нар аа

2011-02-11 15:30:26

ustgasan message-iin moroor sumog suiruuleh shahaad baihad murun zurun ch ene yariltslagiin ur dund deelee nomroh ni todorhoi yum baina doo

2011-02-11 15:14:56

Энэ сэтгүүлч цаашаа ухаж нийтлэлийнхээ хойноос сайн явж ямар учиртайг нь уншигч нартаа дуулгах хэрэгтэй шүү

2011-02-11 15:04:18

vnen bol ih haramsaar ym.mongoloo geed irj baigaa hvmvvsee ingeed baival utgagvi shvv dee.

2011-02-11 15:01:28

Энэ бүгд үнэн бол авилгатай тэмцэх газрынхан тэр НҮБ-ын 2 ажилтан, Мөрөн нарыг шалгах хэрэгтэй ш дээ. Мөнгө л олж байвал яахаас ч буцахаа байсан хулгайчдыг цээрлүүлэх хэрэгтэй. Тэр мөрөн бол Зориг агсны хэргээс эхсүүлээд нэлээд олон зүйл дээр худлаа ярьж нэр төрөө улиндаа гишгэсэн луйварчин шүү

2011-02-11 15:01:04

Unexeer sonirxoltoi yriltslaga bna, Ene yriltslagiin muruur NUB, Gadaadiin irgen xaryatiin gazar, tsagdaagiin gazraas tailbar avch niitleerei, 5 say yan, Xydaduudtai idej uusan, xydadiin tsagdaa nart mongold xun barivchlax erx olgoson geed ix notstoi asuudluud bnaa. Xaryatiin alba gej xaxuuliin uur uurxai baidag ym nemj xelexed.

2011-02-11 14:48:54

Murun darga Zorig agsanii hergiin talaar medeh umaa hezee yarih ve? Chamd deelee numruh udur tun udahgui irne dee. Uiliin ur gej bdag um shu!

naiz Өнөөдөр 16 цаг 13 минут

Энэ залуу бол Монгол Үндэстнээ гэсэн сэтгэлтэй сайн хүмүүсийн нэг Энэ хүнийг өмөөрөх гэсэнгүй Харин бид ямар улс оронд байгаа нь л сонин байна Франц Улсад олон Монголчууд амьдарч байна Тэд ямарч байдалтай байсан хэн ч байсан цагаачлагч иргэний эрхийг бүрэн хамгаалж байдаг Яагаад гэвэл энэ орон АРДЧИЛСАН орон Бид энэ эрх баригчдын худал хуурмаг дүрийг хэр олон жил харах бол

ard Өнөөдөр 14 цаг 52 минут

aimshig uls turiin orognol hussen huniig barij ugsun bol mongol ardtsilsan uls bishedgeer ner garsan humuus huuli zurtssen bnaer ni mongol uls hjtadadiin koloni boltsihson jm bishuushibshig iim humuus ju bodoj jbdag jm bol undes ugsaa negtenee barij ugtdihuud mungu abna gedeg bol

Болдоо Өнөөдөр 13 цаг 39 минут

ааоооо нар нэг даргын халуун сандлын төлөө яасан их санаа зовдог улсууд вэ Гол нь Мөрөн ямар хүн гэдгийг ард түмэн мэдэж авсан нь чухал

tergel Өнөөдөр 13 цаг 33 минут

ene muu mongold ireh durgui bolson bol sain l bna Chinii hereg mongold bhgui Chi torson gazraa amidarch chadahgui bj hunii nutagt yaj amidrah gesen yum huuli changatai hyatadad ulsiin mongo idej chadaj bga hun manaid humuusiig oortoo dasgaj orovduulj bgad saihan setgelt humuusiig mini huurch hamag mongiig hulhidaad amidrah yum bh daa naadah chin ih saihan yarij bgad tsaanaa yu ch hiij mednee Ovormongolchuud alna shuu

	aa Өнөөдөр 13 цаг 25 минут
	Moron dargad bayar hurgie Bid orovdood yadarsan yum geed iimerhuu buh humuusiig eh orondoo bailgaad bval ayultai 1 mongol kino baidag daa Uheh gej bsan ovormongoliig avchirch asarch edgeegeed ergeed omgooroo aluulah shahdag Ene bol Mongolchuud het saihan setgelteig ashiglan eh oron gazar nutgiig mini ezleh gesen hariin novshnuudiin tsaad bodol Tegeheer hariin novshnuudiig eh ornoosoo zailuulj bga Moron dargad talarhal ilerhiilmeer bna

oooo Өнөөдөр 13 цаг 17 минут
	End tendhiin ters uzeltenuud yagaad mongold tsuglah estoi yum be Manai uls hogjij bga oron Ard tumen ajiltai bhiig husch bna Getel end tendhiin ters uzelten hog shaaruud irj tsuglaad ard tumnii tolgoig ugaagaad zaluu ue maani har tamhichin yanhan bolood l bhuu Tegeed ch Hyatad hogjij bga oron Ene hun yagaada tendee amidrahgui end ingej orognol huseed bga yum be Hyatad huuli changatai manaih huulia morddoggui uchraas yu durtaigaa hiij bolno gej teruu Tiim novshnuudiig hooj gargaj bga Moron yagaad buruudah estoi yum be Harin ch end tendhiin hog novshnuudiig hooj gargaj ajlaa hiij bga Moron dargad bayar hurgie Muusain novshnuudiig eh ornoosoo hoogood garga Ene bol mongolchuudiin gazar nutag bolohoos hen negen gadaadiin oroh oron oochih ayaggui bolson gadniihanii orognodog gazar bishee Minii nutgiin gazar shoroonoos burhan guisan ch buu og gesen Chingisiin zahiasiig bieluulehgui bol naaduul chin uadahgui oorsdoo ezen bolood bidniig hooj ehleh bh shuu Mongolchuudaa

mgl Өнөөдөр 13 цаг 8 минут
	evii hoorhii

enhbat Өнөөдөр 13 цаг 7 минут
	negiigee hairj bolomjin baidag bol tuslah yumsan da humuusee

Ä.Íàðàíöîãòîä Өнөөдөр 13 цаг 5 минут

ßðèëöààä áàéãàà õ¿í ÷èíü ººðèéãºº ãýìò õýðýã ¿éëäñýí áîëîõûã òîäîðõîé õýëñýí áàéíà ø¿¿ äýý Þóã íü ºìººðººä ÿàõ ãýæ èìé óòãàã¿é ÿðèëöëàãà õèéæ àëäààòàé ãàð÷èãòàé þì îëîí íèéòýä õ¿ðãýýä áàéãààã ÷èíü îéëãîõã¿é áàéíà Ýñâýë ÷è áàãà áîëîâñðîëòîé õ¿ì¿¿ñò çîðèóëæ ÿðèëöëàãà õèéæ õýâëýäýã þì óó Ãýìò õýðýã õèéæ ÿë ýäýëæ áàéãàà õ¿í íü Ìîíãîëäîî î÷ìîîð áàéíà ãýõýýð íü ºðºâäººä èéì þì õýâëýý þó òýý

Болдоо Өнөөдөр 12 цаг 57 минут
	Өмнөөс нь иччихлээ Манай Монгол монгол биш болжээ

rrr Өнөөдөр 11 цаг 42 минут
	Энэ хүний ярьсан бүхэн үнэн бол мөрөн ч бүр Монголоо алдаж дуусаж байгаа юм байна л даа

avilgach Өнөөдөр 11 цаг 30 минут
	Мөрөн бол Зоригийг алсан хүн ш дээ Хол явахыг нь харна даа

ХОГИЙН ӨВӨРЛӨГЧ-ГЭЖ БИЧСЭН ХҮН ЛАВ Л МОНГОЛ ХҮН БИШ.

2011-02-12 21:42:56

Ядрах цагтаа элэг нэгт биднийгээ бараадан ирсэн өвөр монгол энэ гэр бүлээс, бяцхан охиноос нь уучлал хүсъе.

2011-02-12 21:40:48

Юун тэрс үзэлтэн бэ? Хэзээ нам улс засгийн газрынхаа эсрэг ажиллагаа явуулж байгаагүй л гэж байна штээ,даравгараа

2011-02-12 16:04:09

Bidniig ar uvur gej taltsuulj dund ni yas hayj baigaag anzaarahgui bna uu? hyataduud yamar sain ajillaj baina ar mongoliinhon uursduu uvuruu tulhene gej setgej... zuvuu zuv ted nar ene udaa yallaa

2011-02-12 15:04:27

Мэдэхгүй юмаа ам уралцан чальчихаа болигтун. Энэ хэргийг эхнээс нь дуустал олон улсын хуулийг уландаа гишгэлсэн Монголын Засгийн газраас тодруулга авах ёстой. Ялангуяа ГИХАЭГ-аас.

2011-02-12 14:50:17

SARUUL CHI IIM YUM BICHSENIIG BID MEDEJ BGAA SHHU

2011-02-12 14:05:00

Unuudur tuuniig margaash chamaig

2011-02-12 12:37:04

Хогийн өвөрлөгчийн амьдралд манайхан яасан сандарч байна аа

2011-02-12 12:21:56

mongol ulsiin neriin omnoos Morong buudan horooh jl ogloo udaahgyi gyitsetgeh bolno

2011-02-12 11:56:41

ZORIGIIN HERGIIG ILR YYLNE GEJ HOROONII ULAAN BULAND HUDAL SHAAJ BAIGAAD IH HURALD GARCH DONGOSON GAIGYI LUIBARCHINDAA TEGEED ZORIGIIG ALSAN HERGIIG ILRYYLEHGYI BOLGOJ 2 NAMIIN DARGA NARTAI TOHICH DONGOSON HOGIIN NOHOIDOO ALBAN TUSHAALD HYREHIIN TULD TORSON EHEE CH ALJ MEDEH SEJIGIIN MUU ALUURCHIN MORON CHI MONGOL HYNIIG GUIGAAD BAIHAD NI MEDEN BUDILUULAAD BULTUULCHIH MEDEL BAISAN SHYY DEE

2011-02-12 11:53:59

sda heleh ch ug alga lalar yumaa

2011-02-12 11:46:29

Хэрвээ энэ үнэн бол үүнийг маш том асуудал болгож босгож ирэх хэрэгтэй ер нь сүүлийн үед үнэн худал нь мэдэгдэхгүй ийм нийтлэлийг мэр сэр уншиж байгаа ч үнэн худлыг яг мэдэж чадахгүй байна. Тийм болохоор шууд дүгнэлт өгч арай л чадахгүй байна. Үүнийгээ цааш нь орхилгүй явах хэрэгтэй байна үнэн худлыг яг таг мэдмээр байна. Ийм ил тод нэртэй устай мэдээлэл хэрэв худлаа байвал нэр гарсан хүмүүсийн амьдралд маш эрсдэлтэй байх тул сэтгүүлчийг сайн нягталсан байх гэж найдаж байна. Хэрвээ үнэн бол нэр гарсан хүмүүс жинхэнэ хогын новшнууд юм даа. Энэхүү мэдээллийн дараах үйл явц хэрхэн үргэлжилэхийг харцгаая. Сэтгүүлч эцэст нь хүртэл явах хэрэгтэй ингээд хаяж болохгүй шүү.

2011-02-12 10:15:52

novshnuudyn hujaad hudaldagdsan n ilerch bnaa daa!Heden haltar tugrug olj baival Eh Oron,Mongol,Mongolchuud bol yu ch bish bolj bna daa.murun,erdene bulgan,anar gesen hyatadyn tagnuul,urvagchidaas yal asuuh tsag ireh biz...Yer n heddugaar zuund amidarch bgaagaa ted meddeg bolov uu?

2011-02-12 00:18:28

ээ новш гэж !!!!!!!!!

2011-02-14 00:44:27

manai ulsad uuriin gesen bodlogo bn uu xuuliin daguu ingesen geed yariad bx ium deer ni enen deeree jaaxan setgel gargachixval bolox l bsan ium

2011-02-14 00:04:02

Ter Anar, Erdenebulgan nariin khiisen ankhnii khereg bish baikhaa. Aimar khumuus sh de

2011-02-13 18:26:09

end NUB-n khumuust khariutslaga tootsokh kheregtei shuu manai nuguu undetskheg khumuus khaachsan be

2011-02-13 18:24:48

Batzangaagiin yrisanchlan NUB-n ajiltnuudiin talaar todruulj, tednees yriultslaga avah ch yumuu yamar nege baidlaar todruulj bicheechee setguulchee. neree ch bicheegu b,hin. esvel hen negen hun unen hudal ni buu med ereechsen tsaas ugsun yumu. shuluuhan shuud heldeg gee biz de

2011-02-13 17:29:18

MOROON CHAMD ZORIULJ AR OVORMONGOLIIN HYATADIIN ESREG VZELTNVVDIIG DARJ OGCH HYATAD ULSIINHAA TOLOO MASH IH GARAMGAI GAVYA BAIGUULSAN TUL GAVYAG CHIN VNELJ BEEJINGIIN AJILCHNII GUDAMJIND TSAGAAN BORJIN CHULUUGAAAR 2 METRIIN ONDORTEI HOSHOO BOSGONO GEJ BAINA OCHIJ GAVYANIIHAA ODON TEMDEG MONGOO AV

2011-02-13 16:28:33

MORON CHI BOL ADGIIN ARILSAN DOTORTOI BOOLJIS HVREM NOVSH UMDAA TER IH SAIHAN ACHTAI BUYNTAI HYATAD ULSDAA OCHIJ SAIHAN AMIDAR CHAMD ZORIULJ BEEJIND HOSHOO BOSGONO GEJ BAINA LEE

2011-02-13 16:22:53

Dund zogsoj baigaa ohinoos uichlal husie. Hezee negen tsagt unen yalna

2011-02-13 13:09:58

pizda helhch vg alga

2011-02-13 11:34:13

Худалч Мөрөн нөгөө С.Зоригийн хэргийг "илрүүлдэг" баатар яаж байнаа

2011-02-13 09:14:13

Үнэн бол бидний л гутамшиг,Анар,Эр дэнэбулган мэтийн хүмүүсийг шившиг болгон хужаа руу нь хөөх хэрэгтэй

2011-02-13 09:12:22

үнэн бол бидний л гутамшиг Анар,Эрдэнэбулг

2011-02-१3 09:10:49

Murungiin xugatsaa duusch bidnii tsag irnee neg udur.

хятад цагдаа нарт монголд хүн баримчлах эрх хэн олгосон байна ноцтой асуудал байна даа НҮБ ажиллаж байгаа Анар, Эрдэнэбулган , Мөрөн нар новшнууд юм даа энэ нийтлэлийг дахиж тодоруулж нийтлэл бичээрэй сэтгүүлчээ

2011-02-14 20:01:42

манайхан мөнгө өгнө гэхээр юугаач өгөхөөс буцахгүй улс шүү дээ. мэдээлэлийг дэлгэрэнгүй дахиж бичээсээ гэж хүсэж байна дэмжиж сэтгэгдэлээ бичээрэй монголчуудаа

2011-02-14 19:44:29

eD IBGEED MONGOLD IREED BAIBAL YAH BOLJ BNA AA .

2011-02-14 14:07:43

Анар Эрдэнэбулган гэдэг 2 новш мөнгөний төлөө л хийгээ биз монголоор дүүрэн байгаа өмхий хужааг яадаг ч үгүй байж яасан сүрхий хужаад сүйд болоо вэ Мөрөн ч ялгаагүй новш Зоригыг алсан алуурчинг олно гээд байсан яасан хэлгүй юм шиг таг болсон Батзанаа танай гэр бүлд тайван амьдрал эрүүл энхийг хүсье

2011-02-14 12:12:29

Мөрөөн чи Зоригийн хэргийг илэрүүлнэ. Би хэн хийснийг мэднэж байгаа гээд л манай хороон дээр ирээд зарлаад байсан шүү дээ. Тэгээд ч хахуул авилгал авчихсан хүн ГИХЭА-ын гадныхнаас авч цадах болоогүй юу. Одоо хийсэн хэргээ дэлгэмээр юм даа

2011-02-14 12:08:35

odoo germand alban yoesnii tsagaach bolson ovor mongoliin temtselt gegch bas 90-eed ond yag ingej orognol husej orj ireed nah yamnii tuslamjtai butsaad barigdaad yavj baisan tuuhtei, ter hunees iim survaljlaga avbal sonirholtoi baih yum baina, moron n sveded aluulsan, tsengel n usa-d baigaa,ar mongoliin ahan duusdee jaahan gomdoj yavdag yum bainlee iimerhuu humuusees bolj

2011-02-14 10:54:06

ээ хөөрхий баларч л яваа нөхөр байна даа

2011-02-14 10:00:46

1 mongil hvn ch gesen eh nutgaa geed irehed ni moron anar erdene bulgan geh metiin hujaagiin sheesnvvd ih lai boloh um udahgvi tseber mongol hvniig ch gvjirdej hvtad ruu achuulj medeh tsag irj bga um bna daa

2011-02-14 07:57:42

ээ новш гэж !!!!!!!!!

2011-02-14 00:44:27

manai ulsad uuriin gesen bodlogo bn uu xuuliin daguu ingesen geed yariad bx ium deer ni enen deeree jaaxan setgel gargachixval bolox l bsan ium

Анараа Мөрөн Эрдэнэбулган нар хууль бусаар хүн баримчилж өгсөн хүмүүст хариуцлага тооцох хэрэгтэй юм байна

2011-02-15 21:07:13

монголоо гээд ирж байхад нь бариад өгч байдаг ер тэгээд манайхан мөнгө өгье гэхэд л юугаач өгөхөөс буцахгүй юм даа

2011-02-15 21:00:59

Batzangaag barivchilj ogson Anaraa Erdenebulgan Moron nar ugee heleechee!!! Yagaad duugai baigaad bainaa

2011-02-15 20:58:40

монгол монголоо барьж өгөхөө болье ард түмэн минь ээ тэгэх үү

2011-02-15 20:16:52

яг энэ хүнийг баримчлаад явсан юмуу сэтгүүлчээ тодруулж өгөчээ сэтгүүлчээ

2011-02-15 20:15:18

хятадууд ер монголд юу бол юу хийж байна шүү арай л хэтэрхий даварч байгаа юм бишүү тэрс үзэлтэн мөн ч биш ч байсан монголоос хүн баримчлаад явна гэдэг сонин санагдаж байна шүү

2011-02-15 19:07:35

Enehun ters uzelten bish baina. Mongolchuud mongoloo hamgaalah yostoi. Hyataduud Mongoloos hun barij abch yabdagaa bolih heregtei. Es tegebees ted ulam l dabrana

2011-02-15 18:03:09

Үнэн үнэнээрээ л үлддэг нь ертөнцийн жам. Энд олон юм бичсэн хүмүүс яг юу болсныг нүдээрээ харж чихээрээ сонссон хүн байна уу?! Үнэнээр явсан хүн үхэр тэргээр туулай гүйцдэг юм гэж сайхан монгол ардын минь үг ч бий.

2011-02-15 14:28:41

Avilgach toriin nusgai tushmegnuudiin Elii balai ur huuhduud iim l yum hiij chadna daa. Ter hujaagiin erliiz Moron gej neg hachin nohoi odoo hurtel ulsaar tejeelgeed l mongo ideed bas hanahgui Hujaagaasaa bas mongo saaj surchdee zailuul.

2011-02-15 13:33:28

хүний муу үзсэн өөдөлдггүй гэж ямар үнэн үг Анараа

2011-02-15 13:05:36

Anar gej hogiin lesbi gaviya baiguulsan yum shig NTV-eer bi bol lesbi geed zarlaad baisan buduun gahai. Hun uruvduh setgelgui, huiten novsh. Ar ch bai, uvurlugch bai mongoloo geed irsen huniig muusain hyadaduudad barij ugch baihdaa ogt setgel ni uvduugui yum baih daa. Huurhii ohin , ehner 2-iig ni haraad setgel ni uvduugui gahai, uuriiguu ih l erh ni zurchigduj baina geed ichihgui TV-eer interview ugch baina. Chi zovno doo zovno. Bumbug buurinhuu baidgiig sanaarai , Anaraa! Hunii muu uzsen hun oodoldoggui yumdaa.

2011-02-15 12:32:44

Анар хүний эрхийн төлөө тэнцдэг гээд шагнал авсан гэнэ шагнал өгч байгаа газар юугаа бодож өгдөг байна энэ газар ажилладаг хүмүүс малнууд байхаа

2011-02-15 10:55:00

Хүний эрхийг зөрчсөн хүнд шагнал өгдөг болсон юм бишүү шагнал өгч байгаа газар юугаа мэдэж энэ шагнал өгдөг байна. одоо бүр зөрчсөн хүнд өгдөг болоо юу да

2011-02-15 10:45:33

moron bol hatan zorigt byrged baatar...tiimyy

2011-02-15 09:40:52

anaraa erdenebulgan naraar tuga tahii.....

2011-02-15 09:40:10

Tiim bainaa. ijil huistenii olon ulsiin shagnal abch baigaam baina, hunii erhiin toloo temtsegch gej. Hunii ereen dotroo gej unen ug baina shuu. Ene huuhniig shagnalaa abah geed amerikt ochihod ni Hurts shig barivchilbal taarna daa. Hunii muug uzsen hunii oorinh ni muug uzeh heregtei. Ingeed shagnal ogoh gej baigaa gazraas ni Anaraag ingej bichsen bna unshaarai humuusee!!!!

2011-02-15 01:57:54

Анараа уг нь өөрөө хүний эрх гэдгийг дээд зэргээр мэддэг байтаар юм даа. Би ижил хүйстэн. Канад эмэгтэйтэй гэрлэсэн гээд өөрийгөө телевизээр цоллоод байсан эмэгтэй ш дээ, энэ Анараа чинь.Түүний ЛГБТ төв гэж байдаг юм билээ. Оны өмнөх нь энэ байгууллага нь хүний эрхийн шагнал аваад байсан. Сая бас хүний эрхийн төлөө тэмцдэг гээд олон улсыг шагнал авсан байна. Анараа өөрөө 3 сард Америк явж шагналаа авах юм гэнэ. Гэтэл хүний эрхийг ийм аймаар бүдүүлгээр эрээ цээргүйгээр зөрчөөд шагнал авна гэдэг байж боломгүй л зүйл байна даа. Анараа, чи одоо үгээ хэлэх юм бишүү.Ингэж хүний эрхийг зөрчиж байгаа хүн ижил хүйстэнүүдийнхэ э эрхийн төлөө яаж тэмцдэг юм болдоо, хөөрхий.

2011-02-15 01:48:24

Egipet shig huvisgaliig hiih tsag bolson yum bishuu. ichij uhej amidraasai ,ene idej tsaddaggui muuhai Moron metiin humuus. Mongolooroo uldsem Mongol gej bidneer baharhaj , bidniig sain yvbal bayrlaj yvdag humuus . ene Moron metiin yumnuudiig zailuulaj shine Mongol orniig baiguulah heregtei.jinhene ardchilal heregtei bna. temtsey. bugdeeree temtsvel yaldag yum bna. bid nudeeree harlaa.EGIPETIIG.

2011-02-15 01:35:23

Өвөрмонголын тэрс үзэлтэн БАТЗАНГАА: “-МӨРӨН ДАРГА ХЭЛСНЭЭР БАЙХГҮЙ БОЛ МОНГОЛЫН ЭРҮҮГИЙН ЦАГДАА НАР ИРЖ ТАНЫГ НОМХОТГОНО” ГЭСЭН

2011-02-08T04:47:00.000-08:00

Өвөрмонголын тэрс үзэлтэн гэгдээд байгаа Батзангаагийн тухай Монголчууд тэр бүр мэдэхгүй байх. Энэ хүн эхнэр хүүхдээ дагуулан Монголд ирж НҮБ-ын дүрвэгсдийн асуудал эрхэлсэн хороонд хандаж оргонол хүсч байсан аж. Харамсалтай нь тэрээр оргонолын асуудлаа шийдүүлж чадаагүй байхдаа баривчлагдан нутаг буцжээ. Ингээд хэдхэн хоногийн өмнө түүний шүүх хурал болж тэрээр 3 жил хоригдох, 4 жил гэрийн хорионд байх ялаар шийтгүүлсэн байна. Батзангаатай холбогдож болсон явдлыг тодруулах хүсэлдээ хөтлөгдөн түүнийг интернэтээр “эрэн сурвалжилж” явах зуур Японд ажиллаж амьдардаг Өвөрлөгч залуу түүний 13015274638 гэсэн утасны дугаарыг надад олж өглөө. Ингээд би Батзангаатай холбогдлоо.

-Байна уу? Батзангаатай ярих гэсэн юм.

-Байнаа, би Батзангаа байна. Өөрөө хэн бэ?

-Би Монголоос ярьж байнаа. Д.Наранцогт гэж сэтгүүлч байна. Юуны өмнө таньд сар шинийн мэнд хүргэе! Таны бие тэнхээ сайн биз дээ.

-Аан за, Сайхан шинэллээ. Баярлалаа.

-Таниас би ярилцлага авах гэсэн юмаа. Болох уу?

-Болноо болно.

-Та зөвшөөрөл авч байж ярилцлага өгөх ёстой юу?

-Үгүй ээ, зүгээрээ зүгээр.

-Монголын сэтгүүлчид ярилцлага өглөө гэж дараа нь таньд ямар нэг дарам шахалт ирэх үү? Яах бол...?

-Өө яахав, миний хувьд нэгэнт байдал хүнд болсон. Миний гар утсыг чагнаж байгаа гэдэгт эргэлзэх юм алга. Тиймээс би одоо юунаас ч айхгүй байгаа. Би худал зүйл яриагүй үнэнийг ярьж байгаа болохоор дарамт шахалтаас айхгүй байнаа.

-Таны шүүх хурал саяхан болж өнгөрсөнийг интернэтээс олж уншлаа. Таньд 3 жил хорих, 4 жил гэрийн хорионд байх ял оноосон байна. Гэрийн хорионд байх ял гэхээр яадаг юм бэ? Та үүнийгээ тодруулж яриач?

- Тийм ээ, 1 дүгээр сарын 27-нд шүүх хурал болж би гурван жил шоронд хоригдох ял авлаа. Мөн эрх баригчид намайг шоронд хорихоос өмнө дөрвөн жилийн турш хараандаа байлгана гэсэн үг. Хэрэв би ямар нэгэн алдаа гаргавал тэр даруй шоронд хоригдоно. “Тусгай зориулалтын мөнгийг өөр зүйлд ашигласан” буюу хятадаар “nuo yong te ding kuan wu” гэсэн үндэслэлээр надад ийм ял оноож байгаа юм байна. Би яг одоо гэрийн хорионд байх ялаа эдэлж байна. Тиймээс хаашаа ч явсан, эрх баригчдаас зөвшөөрөл авах ёстой. Урд нь Нийтийг Аюулаас Хамгаалах товчооноос зөвшөөрөл авдаг байсан. Одоо ийш тийш явах хэрэгтэй болбол шүүхээс зөвшөөрөл авна. Түүн дээр нэмээд Оршин Суугчдын Хорооноос нэмэлт зөвшөөрөл авах ёстой гэнэ лээ. Хэрэв ингэхгүй бол би шоронд хоригдох болно. Дээр нь миний интернэтийг тасалчихсан. Би интернэтээ сэргээлгэхийг хүссэн боловч тэд орон сууцны доторх кабелийн сүлжээ нь хуучирсан байна гэсэн янз бүрийн шалтаг тоочоод зөвшөөрөл өгөхгүй юм. Бас манай гэрийн гадаа камер зоочихсон байгаа. Энэ бүхнээр намайг хууль зөрчиж байгаа эсэхийг хянаж байгаа даа.

- “Тусгай зориулалтын мөнгийг өөр зүйлд ашигласан” гэхээр та яг ямар гэмт хэрэг үйлдсэн гэсэн үг вэ?

-Боловсролын зорилгоор олгогдсон мөнгийг машин, хаус гэх зэрэг хөрөнгийг өөртөө зориулан худалдан авсан бол энэ нь тусгай зориулалтын мөнгийг хувьдаа ашиглаж буй гэмт хэрэг юм билээ. Гэвч би ийм зүйл өөртөө худалдаж аваагүй. Тэгэхээр би ямар ч буруугүй. Би гэмт хэрэг үйлдээгүй. Зүгээр л намайг гүтгэж яллаж байна. Үнэнийг хэлэхэд 240,000 юань зувчуулсан хэмээх “гэмт хэрэг” нь ч үндэслэлгүй юм. Сургуулийн захирлын хувьд бид эрхэм зорилгоо болгодог боловсрол олгохоос өөр зорилгоор ямар нэгэн мөнгө төгрөг зарцуулж байгаагүй. Би үүнийг эсэргүүцэж шүүхэд давж заалдсан байгаа. Хэдийгээр би өөрийгөө гэм буруугүй гэдэгт итгэлтэй байгаа ч давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэр миний талд гарахгүй байх гэж бодож сууна даа.

-Та гэр бүлээрээ Монголд ирсэнийхээ дараа НҮБ-ын дүрвэгсдийн хорооноос оргонол хүссэн юм билээ. Яг энэ үеэрээ баригдаад буцсан байсан.

-Тиймээ, Би энд амьдрахад маш хэцүү болсон. Тэгээд хамгийн ойр бас мах цусны тасархай болсон монгол орон монголчуудаа намайг авран хамгаалах байх гэж бодоод ийшээ явсан юмаа. Гэтэл зарим монголчууд миний бодсоноос өөрөөр хандаж намайг Хятадуудад барьж өгсөн дөө. Одоо би тэр хүмүүст маш их гомдож байна.

-Уучлаарай, тухайн үед яг юу болсоныг та тодруулж болох уу?

-Бололгүй яахав. Тэр хүмүүсийн нэрсийг ч би сайн санаж байна. Улаанбаатар дахь НҮБ-ын Дүрвэгсэдийн агентлаг намайг оффис дээрээ дуудан ирүүлж Хятадын эрх баригчдад тушаах нууц тохиролцоо хийсэн байна лээ. Тэд 2009 оны 10 дугаар сарын 3-ны өдөр Хятадын талд биднийг хүлээлгэн өгсөн.

-Тэд гэж хэн бэ? Та сая хүмүүсийн нэрсийг сайн санаж байна гэсэн дээ?

- Нямдоржийн Анараа, Эрдэнэбулган нар. Ялангуяа Эрдэнэбулган үүнд маш идэвхтэй үүрэг гүйцэтгэсэн. Анараа бидэнд бага зэрэг сэтгэл үзүүлж байсан. Анараа, Эрдэнэбулган нараас өөр нэг ч хүн бидний Улаанбаатар хотод байрлаж байсан газрыг мэддэггүй байсан. НҮБ-ын эдгээр ажилтнууд намайг НҮБ-ын Дүрвэгсэдийн агентлагт хүрч ирэхийг дуудсан нь Хятадын цагдаа нарт барьж өгөх зорилготой байсан юм билээ.

-Хүний эрхийн төлөө ажилладаг НҮБ-ын ажилтнууд арай ч тийм хүний эрх зөрчсөн зүйл хийхгүй байлгүй дээ. Танай гэрийг монголд байгаа “нутаг нэгтнүүд” чинь мэддэг байсан юм бишүү?

-Би хэдэн баримт хэлье. Болох уу?

-Тэг тэг.

-2009 оны 10 сарын 3-нд баригдахаас өмнө манай хаалгыг цагдаа нар олон удаа балбасан. Бид хаалгаа тайлж өгөөгүй. Цагдаа нар биднийг тэр орон сууцанд байгаа гэдгийг аль хэдийнэ мэдчихэж. Тэд яаж мэдсэн байх вэ? НҮБ-ын Дүрвэгсэдийн агентлагийн дээр дурдсан хоёр ажилтан бидний байгаа газрыг зааж өгсөн нь тодорхой. Бид хаалгаа 2009 оны 10 сарын 3 хүртэл хэнд ч тайлж өгөөгүй. Харин энэ өдөр Анараа надруу залгаж “-Зарим зүйлийг тодруулах хэрэгтэй байна. Хүрээд ирээч” гэсэн. Би тэдний ажлын газар 14 цагийн орчимд очсон. Гэтэл Анараа “-Бид таны хүсэлтийг хүлээн авахаас татгалзаж байна. Учир нь та эдийн засгийн гэмт хэрэг өдөөсөн байна” гэж хэлсэн. Анараа надад хандаж “-1-рт: Та Ордос, Монголын Эмийн холбооны байнгын хорооны гишүүн тул хавчигдаж мөрдөгдөхгүй, 2-рт: Хятадын эрх баригчид танай сургуулийн эзэмшил хэсэг газар болон мөнгийг олгож байсан тул таныг мөрдөхгүй, 3-рт: Та Хятадад өр төлбөртэй юм байна” гэж нэмж хэлсэн. Анараа ингэж хэлсэнээрээ Эрдэнэбулган тэр хоёр Хятадын эрх баригчидтай ойр холбоотой байж, миний асуудлаар нууцаар холбогдож байсан нь илэрхий байгаа биз.

-Энэ нь НҮБ-ын Дүрвэгсэдийн дээд комиссоос танд өгсөн албан ёсны хариу мөн үү?

-Мэдээж биш ш дээ. Үүнээс өмнө миний өргөдлийг хүлээж авсанаа илэрхийлэн улс төрийн орогнол хүсэгчийн гэрчилгээг тус байгууллагаас надад олгосон байсан. Би Анараагийн аман шийдвэрийг сонсоод “-Эхнэр охин хоёртойгоо зөвлөлдөх хэрэгтэй байна” гэхэд Анараа “Танд тийм цаг байхгүй. Та шууд өөрийн эх орондоо албадан буцаагдах болно” гэж хэлсэн. Би хариуд нь давж заалдах өргөдлөө өгнө гэж хэлээд тэр дор нь өргөдөл бичсэн. Намайг өргөдлөө бичгийн цаасан дээр бичихийг хүссэн. Би уйгаржин монгол бичгээр бичсэн. Намайг өргөдлөө бичиж байхад Анараа компьютер дээрээ ямар нэгэн юм бичиж байсан. Миний хэргэн дээр давж заалдах өргөдөл гаргасан талаар бичиж байна гэж бодсон. Өргөдөлөө бичиж дууссаны дараа 17 цагийн орчимд Эрдэнэбулган намайг дагуулж гараад цагдаа нарт тушаасан даа. Ингэж л би болон манай гэр бүлийн гишүүдийг хэсэг бүлэг Монголчууд Хятадад худалдсан. Яагаад би худалдсан гэж хэлж байна гэхээр Монголын тал таван сая юань авсан гэж сонссон. Би энэ мөнгийг яаж хуваасан, хэн хэдэн төгрөг авсаныг мэдэхгүй. Ийм л учраас тэд намайг Хятадад худалдсан гэж хэлээд байгаа юм шүү. Үүнийг би баталгаатай эх сурвалжаас сонссон шүү.

-Тийм үү? Та яг үнэн ярьж байгаа биз. Уг нь улстөрийн оргонол хүссэн хүнийг НҮБ аюултай орон руу нь буцаадаггүй биз дээ?

-Үнэн үнэн, надад худлаа ярьж хэн нэгэн хүнийг гүтгэх шаардлага байхгүй. Уг нь НҮБ-ын дүрвэгсдийн хороонд ажиллаж байгаа хүмүүс хууль дүрмээ мэдэж л баймаарсан даа.

- Таныг баривчлахдаа зодож нүдсэн үү? Биеэнд тань гэмтэл учруулсан уу?

-Үгүй ээ, зодож дарамтлаагүй. Харин сэтгэл санааны дарамтанд их оруулсан шүү. Одоо ч би сэтгэлийн дарамттай байна. Охин минь сургуульд сурч байна. Өвөрмонголын болон Хятадын хэвлэл мэдээллийн хэрэгслээр намайг байнга муулж элдвээр ярьж бичиж байна. Охин минь энэ бүхнийг сонсоод дотроо яаж шаналж байгааг би мэдэхгүй байна ш дээ. “Миний охин яаж байна” гэж би асууж чадахгүй байна. Тэр өдөр хоёр цагдаа, хоёр цагаачлалын албаны хүнтэй хамт намайг баривчилсан. Тэд намайг шууд Гадаадын харьяатын асуудал эрхэлсэн газар авчирсан. Тус газрын дарга Д. Мөрөн надад хандан “-Эдийн засгийн гэмт хэрэг өдүүлсэн учраас таныг баривчлахаар Хятадаас дөрвөн цагдаагийн ажилтан ирсэн байна. Та тэдэнд НҮБ-ын Дүрвэгсэдийн дээд комисст гаргасан орогнол хүсэх өргөдлийнхөө тухай дурдахгүй байх нь аминд чинь өлзийтэй шүү. Хэрэв та энэ тухайгаа хэлэх юм бол Хятадад очсон хойноо илүү хүнд шийтгэл хүлээх болно” гэж хэлсэн. Мөрөн дарга бас “-Танай эх нутгийн цагдаа нар удахгүй ирнэ. Тэд орж ирэнгүүтээ бүх үйл явдлыг видеогоор бичнэ. Та тэдний хий гэснийг хийх ёстой. Хэрэв ингэхгүй бол Монголын эрүүгийн цагдаагийн газрынхан таныг номхотгох болно. Та сургуулийн захирал хүн, боловсролтой хүн байна. Та өөрийн хүүхэд эхнэр хоёроо бодох хэрэгтэй” гэж хэлж байсан. Удалгүй дөрвөн хүн орж ирсэнийг Д.Мөрөн дарга надад танилцуулахдаа Өвөр Монголын Өөртөө Засах Орны Дотоодыг Хамгаалах товчооны дэд дарга Жаргал, ӨМӨЗО-ны Цагаачлалын газрын дарга Бай Ина, Ордос хотын Гэмт хэргийн эрэн сурвалжлах товчооны дэд дарга Фен, Доншен дүүргийн гэмт хэргийн цагдаагийн газрын орлогч дарга Чен Бо хэмээн танилцуулсан. Хятадууд намайг байнга улс төрийн хэрэгт холбон сэрддэг байсан учраас монгол руу ийм өндөр албан тушаалын дарга нараа илгээсэн юм билээ.

-Таныг Өвөрмонголын тэрс үзэлтэн Батзангаа гэж нэрлэдэг юм билээ. Та тэгэхээр нэлээд тэмцэгч хүн учраас таныг баривчлах гэж Хятадын нөлөө бүхий том дарга нар Монголд ирсэн байх нээ?

-Манай сургууль Төвд, Монголын анагаах ухаан заадаг байсан тул тэд үргэлж намайг Төвдтэй холбоотой гэж харддаг байсан юмаа. Үүний үр дүнд манай сургуульд үндэсний цөөнхийн боловсролын журмаар хууль ёсоор олгогдсон газрыг Засгийн газар хураан авсан. Үүнээс болж манай сургуульд санхүүгийн хүндрэл учирсан. Манай сургуультай холбоотой хэрэг явдлыг үнэн шударгаар шийдэж өгөхийг би олон удаа хүсч байсан. Миний бүх хүсэлтийг хэрэгсэхгүй болгосон. Үүнээс болоод л би тэрс үзэлтэн нэртэй болсон. Би хэзээ ч Нам болон Засгийн газар, эрх баригчдын эсрэг утга агуулгатай зүйл хийж байгаагүй юм шүү. Мөрөн даргын өрөөнд цааш юу болсоныг би таньд ярих уу?

-За, тэг тэг.

-ӨМӨЗО-ны Нийтийг Аюулаас хамгаалах Товчооны орлогч дарга Жаргал надаас тэдэнтэй хамт Хятад руу явах хүсэлтэй эсэхийг асуухад “-Хэрэв Монголын Засгийн газар намайг хэсэг зуур үлдэхийг зөвшөөрвөл би эндээ үлдэхийг сонгоно” гэж хариулсан. Гэтэл Д.Мөрөн “-Та өөрийн Хятад эх орондоо очих ёстой. Эс бөгөөс манай эрүүгийн цагдаа нар ирэх болно” гэсэн. Энэ бүхэн тэдний авсан видеонд үлдсэн байх ёстой. Тэгээд тэд намайг эхнэр, охин руугаа утсаар ярьж Д. Мөрөнгийн өрөөнд паспортаа аваад ир хэмээн хэлэхийг тулгасан. Тэр оройдоо бид Улаанбаатарт нэгэн буудалд хоригдсон. Доншен дүүргийн эрүүгийн цагдаа болон Ордос аймгийн гэмт хэргийн эрэн сурвалжлах товчооны хоёр цагдаа намайг нэг өрөөнд харгалзан, охин эхнэр хоёр маань өөр өрөөнд хоригдсон. Тэр орой арав гаруй монгол цагдаа нар болон хамгаалалтын албаныхан зочид буудлыг манаж байлаа.

-Хаана байдаг ямар буудалд та нарыг хорьж байсан бэ?

-Зочид буудлын нэрийг нь санахгүй байна. Энхтайваны гүүрний хажууд байрлах зочид буудал байсан. Монголын цагдаа болон энгийн хувцастай хүмүүс биднийг харгалзан зочид буудлын эргэн тойронг бүсэлсэн байсан. Маргааш өглөө нь Гадаадын харьяатын асуудал эрхэлсэн газрын дарга Д. Мөрөн хэдэн хүмүүсийн хамт буудалд ирж Хятадын цагдаа нартай өглөөний хоол идсэн. Бас Монгол дахь Хятадын элчин сайдын яамны олон түшмэд биднийг баригдсан орой зочид буудалд хүрэлцэн ирж Монголын албаны хүмүүстэй ууж наргиж байсан шүү. Энэ бүхэн бүгд үнэн шүү.

-Та нарыг энэ зочид буудалд хэд хоног хорьсон бэ?

-2009 оны 10 сарын 4-ны 10 цагийн үед Хятадын элчин сайдын яамны түшмэд, Монголын албаны хүмүүс болон цагдаа нар нийлсэн гучаад хүн биднийг онгоцны буудал дээр авчирсан. Бидний визны хугацаа хэтэрсэн учраас бага зэрэг саатсан боловч Д. Мөрөн, Эрдэнэбулган болон гаалийн зарим ажилтнуудын ачаар бүх үйл явцыг түргэтэн, гаалиар давсан. Албадан гаргаж байгаа талаар ямар нэгэн албан ёсны баримт бичгийг Монголын тал үйлдээгүй. Англиар бичсэн нэг бичгэн дээр тайлбарлаж өгөхгүйгээр хүчээр гарын үсэг зуруулсан. Ингээд Хятадад ирсэний дараа намайг 24 цагийн турш 10 цагдаа ээлжлэн байцаасан. Тэдний байцааж асууж байсан зүйл нь үндэстний цөөнхтэй холбоотой болон манай сургуулийн санхүүгийн үйл ажиллагаатай холбоотой асуултууд байсан. Тэд намайг сургуульд зориулан өгсөн мөнгийг аваад Хятадаас зугтсан хэмээн сэжиглэж байсан. Удалгүй тэд намайг Хятадаас Монгол руу ямар нэгэн мөнгө авч яваагүй болохыг тогтоосон. Тэд надаас миний санхүүгийн болон банкны дансны талаар асуусан. Намайг гэмт хэрэгтэн хэмээн баталчих ганц ч баримт тэд олоогүй. Гэсэн хэдий ч тэд намайг 99 хоног саатуулж хорьсон. Энэ нь хуульд заасан 97 өдрөөс хоёр хоногоор илүү байгаа юм. Эхлээд намайг “залилан”-гийн гэмт хэрэг үйлдсэн гэж байснаа сүүлдээ “тусгай зориулалтын мөнгийг өөр зүйлд ашигласан” гэмт хэрэг болгон өөрчлөгдсөн. Эрх баригчид надаас гэмт хэргийн шинжтэй зүйл юу ч олоогүй. Манай сургууль үндэсний цөөнхийг сургадаг тул Засгийн Газраас тэтгэлэг хэлбэрээр 360,000 юань авсан нь үнэн. Үүнээс 240,000 юанийг Шилийн Гол, Жирэм хошуу зэрэг бусад бүс нутгийн оюутнуудад тэтгэмж болгон олгосон. Намайг буруутгаж байгаа гол шалтгаан нь тэтгэлэг олгох ёсгүй байсан оюутнуудад боловсрол олгосон. Учир нь эх зөвшилцөл дээр нь тэтгэлэг хүртэгчийн нэрс байхгүй байсан гэнэ. Бас тэдэнд зориулж тусгай сургалт, хичээлийн хөтөлбөр боловсруулахын оронд би хуучин хэрэглэж байсан хөтөлбөр, сургалтыг ашигласанаараа буруутгагдаад байгаа.

-Таны түрүүнд ярьж байсан НҮБ-ын Дүрвэгсэдийн дээд комисст гаргасан улс төрийн орогнол хүссэн өргөдлийн хариу юу болж байгаа болоо. Та энэ хариугаа авч чадалгүй баригдаад явчихсан юм байна ш дээ?

-Би давж заалдсан өргөдлөө цааш нь үргэлжлүүлмээр л байна. Би Улаанбаатар хот дахь НҮБ-ын Дүрвэгсэдийн агентлагтай утсаар ярих гэж оролдсон. Ерөөс залгах боломжгүй байсан. Миний бүх олон улсын дуудлагууд хаагдсан. Би нийтийн утсаар ч гадаад руу залгах эрхгүй байна. Бидэнд туслах хүн олдвол Улаанбаатар дахь НҮБ-ын Дүрвэгсэдийн агентлагтай холбоо тогтоож бидний өмнөөс асууж сураглавал тун сайн байна. Надад НҮБ-ын Дүрвэгсэдийн дээд комиссын улс төрийн орогнол хүсэгчийн гэрчилгээ байгаа бөгөөд би энэ хэргээ эцэст нь хүртэл үзмээр байна. Миний хэргийн дугаар нь: 670-09C00008.

-Хятадын эрх баригчид таныг НҮБ-ын Дүрвэгсэдийн дээд комисст улс төрийн орогнол хүссэн өргөдөл гаргасан гэдгийг мэдээд хэрхэн хандсан бэ?

-Тэд бүх зүйлийг мэдэж байсан боловч авч хэлэлцээгүй. Зөвхөн хөрөнгө мөнгийг өөр зүйлд зарцуулсан хэмээх гэмт хэрэгтээ буруутгасаар байна. Намайг улс төрийн орогнол хүсэгч гэдгийг зарлах нь улс орны нэр хүндэд муу. Миний 9 настай охин болоод бид бүгдийн паспортыг хураан авсан. Намайг гэмт хэрэгт сэжиглэгдэн паспорт хураан авч болох ч миний эхнэр, охины бичиг баримтыг хураан авна гэдэг нь ямар ч эрх зүйн үндэс байхгүй юм. Бидний бүх санхүүгийн болон банкны баримт бичгүүдийг цагдаа нар хураан авчихсан.

-Та түрүүнд шүүх хурлыг монгол хэл дээр явуулсан гэж байсан. Ер нь өвөрмонгол хүн шүүх хурлыг монгол хэл дээр явуулж байсан түүх байдаг уу?

-Шүүх хурал монгол хэл дээр явагдаж байсан гэсэн. Гэхдээ цөөхөн байх шүү. Би шүүх хурлаа хятадаар явуулж болох байсан л даа. Гэхдээ монгол хэл шигээ хятадаар мэтгэлцэж чадахгүй учраас би шүүх хурал гэлтгүй бүх ажиллагааг монгол хэлээр явуулахыг тэднээс хүссэн. Миний болон өмгөөлөгч Хөхбулагийн хүчтэй шаардлагын үр дүнд шүүх ажиллагаа монголоор явагдсан. Гэхдээ шүүхийн ихэнх баримт бичгүүд нь хятадаар. Шүүх хурлын турш намайг хятад хэлийг албан хэлээр хэрэглэхийг ятгах гэж оролдсон. Би татгалзсан бөгөөд тэд монголоор явуулахаас өөр аргагүй байдалд орсон доо. Би бас хоригдож байхдаа хятадаар ярихаас татгалзаж монголоор ярьдаг байсан. Би тэднээс “-Яагаад би хятадаар ярих ёстой гэж, бүх зүйл яахлаараа хятадаар байх ёстой юм” гэж асуусан. Саатуулах байрны хятадууд миний юу ярьж байгааг ойлгоогүй. Тийм учраас тэд намайг монголоор ярихыг болиулах гэж оролдсон. Би татгалзаж, хэрэв миний юу ярьж байгааг мэдмээр байвал монгол хэлний орчуулагч хөлсөл гэж хэлсэн.

-Таныг зөндөөн удаан чилээж цагийг чинь алдууллаа. Давж заалдах шүүхийн шийдвэрийн дараа чинь би таньтай холбогдоноо.

-Зүгээрээ, би уг нь эцэг дээдсийн минь нутаг болсон монгол орондоо очно гэж монголоо үргэлж гоёор бодож төсөөлдөг байлаа. Гэтэл зарим хүмүүсийн “ач буян”-аар монголд очно гэж бодогдохоо байчихлаа. Миний төлөө анхаарал тавьж байгаа монголчууддаа баярлалаа гэж хэлье дээ.

МИНИЙ ХОЁР ЭРДЭНЭ

2011-02-06T06:55:00.000-08:00

Нийт Монголчууддаа сар шинийн мэнд дэвшүүлэе। Дуучин Болдын энэ сайхан дууг сонсож сэтгэлээ ариусгаарай та нар минь.

ДУУНД УЯРСАН ХОРИГДОЛ БҮСГҮЙЧҮҮДИЙН НУЛИМС СҮҮГЭЭР СҮЛЭГДЛЭЭ

2011-01-23T00:16:00.000-08:00

МУСТА, дуучин Ө.Цэрэнчунт гэдэг хийж бүтээх, санаж сэрэхийн одонд төрсөн сэргэлэн залууг би жаахан хүүхэд дуулаад гүйж явахаас нь мэддэг юм. Бид 2 их эрт танилцаж нөхөрлөсөн дөө. Ө.Цэрэнчунт одоо ОХУ-ын Санкт-Петербург хотод дуурийн дуулаач, багшийн мэргэжил эзэмшихээр суралцаж байгаа юм. Тэр амралтаараа хэдхэн хоногийн өмнө Монголд ирсэн. Угийн хөдөлмөрч зангаараа Чунт минь зүгээр сууж чадахгүй “ЦАГААН СҮҮНИЙ ӨДӨРЛӨГ” нэртэй буяны арга хэмжээг Монголд анх удаа зохион явууллаа. Чунтын санаачилсан арга хэмжээнд олон байгууллага хамт олон дэмжин оролцож байгааг харахад яах аргагүй цаг үеэ мэдэрсэн, цагаа олсон ажил болох нь харагдаж байсан юм. Ингээд 2011 оны 01 дүгээр сарын 17-ны өдрийн 11.00 цагт “Цагаан сүүний өдөрлөг” арга хэмжээ Хүүхэд асран хүмүүжүүлэх төвөөс эхэллээ. Ээж аавын хайр халамжаас хол хөндий өсч байгаа бүтэн өнчин 120 гаруй бяцхан үрс энд амьдардаг аж. Хүүхэд насны гэнэн томоогүй зангаар үсчин гүйлдэж инээлдэн бужигнах энэ жаалуудын нүд цаанаа л нэг гунигтай харагдаж байна лээ. Хүүхэд залуучуудын хөгжлийн “Түүчээ” төвийн тэргүүн н.Энхбат, залуу лектор н.Гантулга нарын ухаарал хайрласан яриа, залуу дуучин Төмөр-Очир, Мөнхбаяр, Отгонгэрэл нарын дуунд хүүхэд багачууд хөөрөлдөн даган дуулж бүжиглэж байлаа. Энэ асран хүмүүжүүлэх газрын хүүхдүүд үнэхээр авьяастай юм билээ. Хөвгүүд нь хэзээний бүжигчид, охид ч тэднээс дутахгүй гэсэн шиг бүжиглэж, уран нугарч арга хэмжээ зохион байгуулж байгаа ах эгч нараа ёстой нэг алмайруулсан даа. 2 цаг дуулж баяссан хүүхдүүдэд АПУ компанийхан сүү, жүүс бэлэглэж тэднийг улам баярлууллаа. Ингээд бид хүүхдийн асрамжийн газраас эмэгтэйчүүдийн хорих анги руу дараагийн арга хэмжээг зохион байгуулахаар мордлоо. Бас л монголдоо ганц гэгддэг энэ хорих ангид 360-аад эмэгтэй өргөст торны цаана эрх чөлөөгөө хасуулан гунихарч сууна. Бид энэ хорих ангид өмнө нь хэд хэдэн удаа ирж арга хэмжээ зохион явуулж байсан юм. Бид ирээд буцах бүртээ л нэг зүйлд санаа зовон, санаашран, заримдаа бухимдан буцдаг юм. Гэтэл энэ удаад тэр “уламжлалт” зүйл ахиад л давтагдлаа. Энэ нь шоронгийн хянагч хуяг нарын бүдүүлэг дээрэнгүй харьцаа. Чунт болон түүний нөхөд шоронг ёстой л дулаацуулсан. Манай хэдийн дууг бүсгүйчүүд дагаж дуулан бүжиглэж “баллаж” өгсөн дөө. Юутай ч Чунтын минь санаачилсан арга хэмжээ эрхээ хасуулан ялтан хэмээн цоллуулж толгой гудайлган зогсоо бүсгүйчүүдэд урам хайрлаж баяр бахадлын нулимс унагаахад хүргэсэн. Тэдний ухаарал уярлын нулимсийг АПУ-ийн сүү сүллээ. Юутай ч хоригдол 360-аад бүсгүйчүүд эрх чөлөөт амьдралтай хурдан золгохыг мөрөөдөн манай залуучуудыг даллан үлдлээ. Эх орноо гэсэн зүрх сэтгэлтэй энэ залуус нийгмийн эмзэг бүлэг бүрт сар болгон хүрч буяны арга хэмжээгээ зохион явуулж байна гэсэн. Тэнгэрлэг монголын хийморьлог залуусын буяны ажил цаг үргэлж сүүн зам татуулж явахын ерөөлийг өргөж байнаа. Цагаан сүүний өдөрлөгийн гэрэл зургуудийг миний facebook руу орж үзээрэй. Эмэгтэйчүүдийн хорих анги дээр гэрэл зураг авахуулаагүй нь жаахан харамсалтай зүйл боллоо.

НҮД ХУЖИРЛАСАН ШИВЭЭСНҮҮД

2011-01-12T03:39:00.001-08:00

Биднийг жаахан байхад шивээстэй хүн тэр бүр байдаггүй байж билээ. Өдрийн од шиг цөөн харагдах шивээстэй хүмүүст хөгшин ээж, ажаа, ээж гээд хүн болгон дургүй байдаг байсансан. Гэтэл одоо шивээс хүмүүсийн зэвүүцлийг төрүүлэхээ больжээ. Бүр эсэргээрээ мода гангараа болон хувираад байна. Урлагийн түвшинд авч үзэх болсон гайхамшигт шивээсний зургийг би та нарт толилуулж байна. Эр хүний бахархал болсон нууц эрхтнээсээ эхлээд биенийхээ бүхэл хэсгийг шивсэн нэгэнээс гадна энхрий нялх үрээ хүртэл шивээсээр гангалсан эрхэмүүд байдаг юм байна. Эрхэм та эдгээр зургуудыг хараад бүү гайхаарай. Энэ бол бидний дунд хөл нийлүүлэн алхаж яваа хүмүүсийн гангараа юм шүү.

МИНИЙ НАЙЗ “БЭЛГЭВЧ”

2011-01-08T09:41:00.000-08:00

Өнөөдөр блогтоо жаахан инээдтэй ч гэмээр зүйлийн тухай бичихээр шийдлээ. Миний блогийг уншигчдын зарим нь намайг шоолж магадагүй л дээ. Шоолвол ч шоолго, хамаагүй ээ.

Би сүүлийн үед бэлгэвчтэй найзлах дуртай болоод байгаа. Тиймээс найз бэлгэвчийг магтан дуулж, алдаршуулж яагаад болохгүй гэж. Хэрэглээд л хогийн саванд “залардаг” бэлгэвч итгэсэн хүнийхээ хамгийн сайн найз нь байж чаддаг үнэнч анд шүү. Хүмүүс бид нохойг үнэнч нөхрөө гэж магтан тэжээдэг. Гэтэл бэлгэвч хүмүүс бидэнд нохойноос илүү үнэнч анд болж чаддаг нь гайхалтай. Даанч монголчууд бид бэлгэвчийг төдийлөн хэрэглэж сураагүй болохоор энэ нандин зүйл шөнө л нууцханаар эр эм хоёрт “тус” хүргэчихээд хогийн сав руу залардаг нь хөөрхийлөлтэй.

За тэгээд миний магтаалын гол баатар маань зарим үед эхнэр нөхөр хоёрыг өдөр шөнөгүй хэрэлдүүлээд салж сарнихад нь хүргэдэг туучий байгаам даа. Эхнэрийнх нь цүнх, нөхрийнх нь халаас, хэтэвчнээс миний найзыг гараад ирвэл хэдэн өдрийн хэрүүл тэр айлаас тасрахгүй дээ. Соёлт хүмүүний тансаг хэрэглээ гэдгийг манайхан төдийлөн ойлгохгүй болохоороо ингэж хэрэлдээд байгаа байх л даа. Хэвлэл мэдээллийн хэрэгсэлүүд ч гэсэн бэлгэвчийг ганцхан биеэ үнэлэгчид болон тохиолдлын сексийн үед хэрэглэж байх зүйл шиг тайлбарлан таниулж байгаа учраас л эхнэр нөхөр хоёр бие биенээ хардан хэрэлдэж байгаа нь аргагүй ч юм шиг.

Хүмүүс бэлгэвчийн талаар ямар бодолтой явдагыг та доорхи хариултаас мэдэж аваарай. 5 настай хүүхэд “Үлээдэг бөмбөлөг” гэж нүдээ эргэлдүүлэн баясан хариулж байхад 15 настай жаал “Бөөн ядаргаа. Өмсөж амжаагүй байтал дур тавьчихаад байдаг. Бас томдоод байдаг юм” гэж ичингүйрэн зогсож байхад 20 настай залуу “Аюулгүй секс” гэж бардамнан инээхэд 25 настай бүсгүй “Жирэмслэлтээс сэргийлэх хэрэгсэл” хэмээн нөхөр рүүгээ талимааран харж байхад 40 настай эр “Шал дэмий мөнгөний үрлэг” гэж ундууцан цааш алхалхад 70 настай өвөө “Дэлхий дээрх хамгийн жижиг 00” гэж хэлэн хазганан одлоо. Эрхэм та ч бэлгэвчийн талаар ямар бодол тээж явдаг тухай сэтгэгдлээ үлдээгээрэй.

Бэлгэвч зөвхөн сексийн үед хэрэглэгддэг зүйл биш гэдгийг загвар зохион бүтээгчид батлан янз бүрийн гоёлын даашинз хийдэг болжээ. Хэдхэн жилийн дараа монгол бүсгүйчүүд бэлгэвчээр уралсан даашинзаар гангарах нь мэдээж. Бэлтэй хөрөнгөтэй эрчүүд ч эхнэрээ бэлгэвчээр гангалах гэж үнэ цохих нь мэдээж. Тэгэхээр тун удахгүй хүн болгон бэлгэвчийг шүтэн амьдрах нээ.

Айл гэрийн халуун дулаан уур амьсгалыг бий болгогч, эр эм хоёрын сексийн “гэрч” ноён бэлгэвчийг магтан дуулах гэж оролдсон минь энээ.

“АТАМАН” АМАР

2011-01-06T06:30:00.000-08:00

Би дандаа элит найзуудтай гээд хэлчихбэл дэндүү онгирсон болдог юм болов уу. Гэхдээ үнэн болохоор онгироо гэж хэлүүлсэн ч яахав. Энэ олон элит найзуудын минь нэгийг нь Г.Амар гэдэг юм. Нэр шигээ л амар амгалан амьтан байгаа юм даа, миний найз ч.

Г.Амар бид хоёр 1990 оны намар анх танилцаж байсан юм байна. Тэр үед би Анагаахын дээдийн 1-р курсын оюутан болж дотуур байранд амьдарч байлаа. Нэг өдөр хамт амьдардаг өрөөний залуу гаднаас нэлээд түгшсэн байртай орж ирсэнээ сангийн аж ахуйгаас ирсэн дээд курсын ах нар өрөөнүүдээр явж байна гэж амьсгаагаа давхцуулан хэлж бараг дуусаагүй байтал 5-6 залуу өрөөнд ороод ирлээ. Тэдний дунд толгойгоо боосон дунд зэргийн нуруутай шар залуу байсан нь Амар байсан юм билээ. Энэ цагаас хойш би дээд курсын ах “атаман” Амартай найзалж эхэлсэн дээ. Г.Амар оюутан байхдаа үнэхээр атаман байсан юм ш дээ. Хичээл таслана, архи ууна, зодоон хийнэ, хүн зодно... ер нь Амараас болохгүй зан болгон гардаг байсан юм. Гэхдээ миний найз “атаман” зантай ч маш ухаантай оюунлаг оюутан байсан. Тэр хичээлд бараг суухгүй тэгсэн хэрнээ шалгалтанд орохдоо дандаа онцсайн аваад л гараад ирдэг “сийрэг” толгойтон байсан.

Тэгэхэд Г.Амарын курсынх нь оюутнууд хичээлээ өдөр шөнөгүй уншаад л байсан хэрнээ шалгалтандаа уначихдаг байж билээ. Одоо миний найзыг харсан хэн ч тийм атаман залуу явсан гэхэд итгэхгүй дээ. Нэг л сайхан намбатай цагаан толгойтой эр хүүхэд үзээд л зөөлөн зөөлөн дуугаран зөвлөгөө өгөөд л сууж байгаа “хийгүй” эрийг мэддэг хүмүүс нь л чи ингэж өөрчлөгдөх гэж дээ хэмээн гайхаж шогшордог юм. Ингэж өөрчлөгдөж чадна гэдэг нь ухаантай хүний зан л даа. Миний найз үнэхээр ухаантай шүү. Ярьж байгаа үг нь нэгийг бодогдуулж хоёрыг санагдуулдаг гээч. Миний найз анагаахын дээдийг төгсөөд хөдөө суманд 10 гаран жил эмчээр ажиллаж байгаад одоо эх нялхст хүүхдийн эмчээр ажиллаж байна. Хааяа найз дээрээ очоод уулзаад сууж байхад “Таньд л үзүүлье, хүүхдээ. Өөр эмчид үзүүлэхгүй” гэж ирж байгаа хүмүүстэй тааралдаж байхдаа найзаараа бахархаж сууж байснаа нуугаад яахав.

Зовох цагт өргөөд босгох нь миний найз
Зориод очиход тосоод угтах нь миний найз
Гунисан цагт сэтгэлийг минь сэргээх нь миний найз
Гутарсан үед минь итгэл өгөх нь миний найз
Задарч явахад ухаарал хайрлах нь миний найз
Зангаа олохгүй төөрч явахад минь намайг гээд ирэх нь миний найз
Уурлаж бухимдсан үед минь уучлалт гуйгаад ирэх нь миний найз
Ганц сайхан үгээр дутаж явахад минь
Гарцаагүй тэр үгийг онож хэлдэг нь миний найз Г.Амар юм шүү

МИНИЙ ХҮСЭН ХҮЛЭЭЖ БАЙСАН 2011 ОН ИРЛЭЭ

2011-01-03T04:21:00.000-08:00

Би 2011 оныг тэсэн ядан хүлээж байсан юм. Миний хүлээж байсан он хүрээд ирлээ. Би энэ онд их ажил амжуулахаар төлөвлөсөн юм. Юутай ч хүсэн хүлээж байсан он хүрээд ирсэн болохоор би цаг хугацаатай уралдан ажлаа амжуулах л үлдлээ. Энэ онд хийхээр төлөвлөсөн ажлын нэг нь “ЧИНГЭС ХААНЫ ЭЛЧ” дэлхийг тойрох аялал. Энэ аяллыг хийх гэж би сүүлийн 4 жил бодож төлөвлөсөн юм. Сүүлийн үед хүн болгоны сэтгэлийг дэлхийн дулаарал, цаг уурын өөрчлөлт, цөлжилт, элсний нүүдэл зовоож байна. Чимээгүй гамшигаас яаж гарах арга замаа хайж дэлхий нийтээрээ “эрэл хайгуул” хийж байгаа энэ үед би “ЧИНГЭС ХААНЫ ЭЛЧ” аяллыг хийхээр зориг шулуудаад байна. Манай аяллын багт Улаанбаатар дээд сургуулийн ХАА-н тэнхэмийн багш, ойн инженер, докторант Д.Сүхбат, Боловсрол мэдээллийн төвийн багш, магистр Д.Отгонсүх нар багтаж байгаа. Бид гурав Ази, Африк, Европ, Австрали тивийн 52 орноор нэг жил нэг сарын хугацаатайгаар аялахаар төлөвлөөд байна. Манай аяллын ерөнхий зохион байгуулагчаар аялал жуучлалын “Dos Gallos” компани ажиллаж байгаа. Энэ компаний захирал Ц.Хашчулуун өөрөө аялах дуртай нэгэн юм билээ. Тэр Антриктидаас бусад бүх тивийн 200 гаран орноор аяласан гэсэн. Ц.Хашчулуун захирал уг нь бидэнтэй хамт аялах байсан ч Монгол болон Америк дахь компаний бизнестээ анхаарлаа хандуулах болоод энэ удаад аялах боломжгүй болсон ч бидний аяллын ерөнхий зохион байгуулагчаар ажиллаж байна. Тэртээх 13 зуунд Чингэс хаан дэлхийн талыг эзэлж байсан бол үр сад нь болсон бид өнөөдөр эзэн Чингэсийнхээ элч нь болон дэлхийг тойрох гэж байна. Бид энэ удаад улс орнууд дэлхийн дулаарал, цаг уурын өөрчлөлттэй хэрхэн тэмцэж байгаа туршлагыг судлан хамтрах, монголын цөлжилт, элсний нүүдэл, шар шороон шуургыг бууруулах сааруулахад хүн төрөлхтөн хамтдаа тэмцэхийг уриалж “ЧИНГЭС ХААНЫ ЭЛЧ” дэлхийг тойрох аяллыг зохион байгуулж байна. 2011 оны 2 дугаар сардаа бид багтаад аялалдаа гарахаар төлөвлөж байгаа. За тэгээд аяллынхаа явцын тухай сонин хачинаас блог уншигчиддаа байнга хуваалцаж байнаа. Бид 3 монгол хувцасаараа гангаран дэлхийг тойрох гэж байна. Эрхэм уншигч та бидний аялалд саналаа нэмэрлэн сэтгэгдлээ илгээгээрэй. Өнгөрсөн жил эхэлүүлсэн “БАЙГАЛЬ ЭХ ДЭЛХИЙГЭЭ АВРАХ ТЭНГЭРЛЭГ АЯН-999”-өө ч энэ жил бас үргэлжлүүлнэ. Ингээд хүсэн хүлээсэн 2011 ондоо ихийг амжуулахыг бодон төлөвлөж байна даа. Миний ивээл туулай жил бас энэ онд тохиож байгаа учраас хийж байгаа болон хийх гэж байгаа ажлыг минь ивээнэ гэдэгт найдаж байна.

БАРАК ОБОМА АСАШЁОРЮҮ ДАГВАДОРЖ БИД 3 СОЛГОЙ

2010-12-25T07:34:00.000-08:00

Би солгой гартан. Миний амьдралын бүх л зүйлс солгой гараар минь “хөдөлмөрлөж” байна. Дунд сургуульд байхад манай ангид солгой хүүхдүүд нэлээд байсан. Багш нар орж ирээд танай анги яасан олон солгойчуудтай юм гэж гайхдаг байж билээ. Одоо эргээд санаж байхад манай ангийн дандаа “мундагууд” солгойчууд нь байсан байгаам даа. Мундагууд гэснээс дэлхийн алдартнуудын нэлээд нь солгойчууд байдаг юм байна. Хүн төрөлхтний хамгийн агуу цэргийн жанжин гэгддэг Александр Македонский, Юлий Цезарь, Наполеон нар зүүн гарынхаа хүч чадлаар дэлхийд сүр хүчээ үзүүлж байжээ. Францын цогт охин Жанна д'Аркийн солгой гарны хүчинд өвгөн европ тухайн үедээ өвдөг сөхөрч байсан юм. Энэ агуу эмэгтэйг шашны шүүх ял оноохдоо солгой гар чөтгөр шулмын шинж гэж гадуурхсан нь хачирхалтай. Алдарт Гитлер хүртэл солгой байсан гээд уншигч та боддоо. Бидний шүтээн болсон Америк улсыг сүүлийн жилүүдэд удирдаж байсан Ерөнхийлөгчид болох эцэг Жорж Буш, Рональд Рейган, Билл Клинтон одоогийн Ерөнхийлөгч Барак Обома нар бүгд солгойчууд. Их гүрний ард түмэн солгой Ерөнхийлөгчийг тэргүүндээ залаад байгаа нь цаана нэг учиртай ч байж магад. Леонардо да' Винчи, Микеланжело, Рафаэль, Рубенс, Пабло, Пикассо, Писарро, Франц Кафка, Моцарт, Бетховен, Пол Саймон, Жимми Хендрикс нарын алдартнууд зүүн гартаа бийрээ барьж зургаа зурж, үзгээ атган алдарт аязуудаа ноотлож байсан гэхээр солгой гартнуудад атаархмаар байгаа биз. Мерилэн Монро, Жин Харлоу, Деми Мур, Вупи Голдберг, Жулия Робертс, Чарли Чаплин, Роберт де Ниро, Том Круз, Роберт Редфорд, Брюс Уиллис, Сильвестр Сталлоне нар бүгд солгойчууд. Манай солгойчууд ийм мундаг байгаа биз. Уимболдоны арван удаагийн аварга Мартин Навратилов, Сумогийн домогт их аварга Асашёорюү Дагвадорж нар бас л солгойчууд. Нефтийн магнат Жон Рокфеллер, машины асар том корпорацийг үндэслэгч Генри Форд, компьютерийн эцэг, дэлхийн тэргvvн баян Билл Гейтс, физикч Альберт Эйнштейн, Жеймс Маквелл, физилогч Иван Павлов, эмч Альберт Швейцер... гээд солгой алдартнуудын жагсаалт хөврөөд барахгүй нээ. Нэг үе солгойчуудыг үл тоон ялгавран гадуурхах үзэл аль ч улс оронд түгээмэл байсан нь нууц биш. Энэ үед солгой гартнууд нэгдэн нийлээд жил бүрийн 8 дугаар сарын 13-ныг “БҮХ ОРНЫ СОЛГОЙ ГАРТНУУД НЭГДЭЖ БАРУУН ГАРТНУУДАД ҮЗҮҮЛЭЭД ӨГЬЕ” уриатайгаар эрх ашгаа хамгаалан тэмцдэг өдөр болгон тэмдэглэн өнгөрүүлдэг уламжлалыг бий болгожээ. Аль ч салбарын дэлхийн шилдгүүд нь солгойчууд бид байдаг болохоор бардамнан онгирохоос өөр аргагүй байгаа биз.